БАС ЖӘНЕ МОЙЫН ІСІКТЕРІ ҮШІН СӘУЛЕЛІ ТЕРАПИЯНЫҢ ДОЗАЛЫҚ ЖОСПАРЛАУ ПАРАМЕТРЛЕРІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ

Зерттеу Абай облысының Ядролық медицина және онкология орталығының (Семей қ.) базасында жүргізілді және бас пен мойын ісіктері бар науқастарда сәулелік терапияны дозалық жоспарлау параметрлерін сандық бағалау мен оңтайландыруға арналған. Ретроспективті талдауға 2024 жылы ем қабылдаған жеті науқас (N = 7) енгізілді, олар үшін Eclipse жоспарлау жүйесінде TrueBeam сызықтық үдеткішінде сәулелік терапияның сәуле қарқындылығы модуляцияланған әдісі (Intensity-Modulated Radiation Therapy, IMRT) және көлемдік- модуляцияланған доғалық сәулелік терапия (Volumetric Modulated Arc Therapy, VMAT) қолданылып жоспарлар жасалды. Зерттеудің мақсаты негізгі дозиметриялық метрикаларды және дозаны жеткізудің логистикалық тиімділігін талдау арқылы жоспарлардың сапасын салыстырмалы физика-дозиметриялық бағалау болды. Жүргізілген талдау екі әдіс үшін де жоспарланған мақсатты көлемнің (PTV) жабылу деңгейі ұқсас екенін, алайда қауіпті ағзаларға түсетін дозалық жүктеменің таралуында клиникалық тұрғыдан маңызды айырмашылықтар бар екенін көрсетті. VMAT қолдану кезінде құлақмаңы сілекей бездеріне түсетін орташа доза IMRT-мен салыстырғанда 4,65 Гр-ге төмендеді (19,60±7,97 Гр және 24,26±3,75 Гр), бұл 25 Гр шекті деңгейінен төмен мәндерге қол жеткізуге мүмкіндік беріп, олардың функционалдық белсенділігін сақтауға ықпал етті. Жұлынға түсетін орташа доза да VMAT кезінде төмен болды (37,96±4,16 Гр және 41,37±1,94 Гр), бұл емдеудің радиациялық қауіпсіздігін арттырды. Логистикалық талдау нәтижелері VMAT-тың артықшылығын көрсетті: мониторлық бірліктер саны мен дозаны жеткізу уақыты IMRT-мен салыстырғанда 60%-дан астам қысқарды, бұл қауіпті ағзаларға сәулелік жүктемені төмендетуге ықпал етеді және аталған әдісті клиникалық практикада қолданудың орындылығын дәлелдейді.

1. Ouyang Z., Shen Z.L., Murray E. [et al.] Evaluation of auto planning in IMRT and VMAT for head and neck cancer // J. Appl. Clin. Med. Phys. – 2019. – Vol. 20, No. 7. – P. 39–47.

2. Szalkowski G., Xu X., Das S., Yap P.-T., Lian J. Automatic treatment planning for radiotherapy: a cross-modality and protocol study // Adv. Radiat. Oncol. – 2024. – Vol. 9, No. 12. – Art. 101649.

3. Nanda S., Parida S., Ahirwar M.K. A dosimetric comparison of volumetric modulated arc therapy and IMRT for cochlea sparing radiation therapy in locally advanced nasopharyngeal cancer // J. Med. Phys. – 2023. – Vol. 48, No. 3. – P. 248–251.

4. Hamatani N., Sumida I., Seo Y., Isohashi F., Tamari K., Ogawa K. Three-dimensional dose prediction and validation with the radiobiological gamma index based on a relative seriality model for head and neck IMRT // J. Radiat. Res. – 2017. – Vol. 58, No. 5. – P. 701–709.

5. Rawal T., Sharma N., Gajraj V.K., Meena R., Thanvi S., Singh G., Jakhar S.L., Kumar H.S. Comparative dosimetric analysis of IMRT and VMAT in head and neck cancers // Asian Pac. J. Cancer Care. – 2024. – Vol. 9, No. 1. – P. 77–80.

6. Bera S., Choudhury D., Roy S., Mukhopadhyay P., Sarkar S. Development of prediction model for mean parotid dose of HNC undergoing radiotherapy: a single institutional study // J. Med. Phys. – 2023. – Vol. 48, No. 3. – P. 274– 280.

7. Nowicka Z., Tomasik B., Papis-Ubych A. [et al.] Radiation-induced hypothyroidism in patients with oropharyngeal cancer treated with IMRT: independent and external validation of five NTCP models // Cancers (Basel). – 2020. – Vol. 12, No. 9. – Art. 2716.

8. Rawal T., Sharma N., Gajraj V.K. [et al.] Comparative dosimetric analysis of IMRT and VMAT in head and neck cancers // Int. J. Radiat. Oncol. Biol. Phys. – 2024. – P. 19–22.

9. Bhide S.A., Nutting C.M. Advances in radiotherapy for head and neck cancer // Oral Oncol. – 2020. – Vol. 111. – Art. 104915.

10. Fokdal L., Grau C., Høyer M., Bentzen S. M. Impact of adaptive radiotherapy in head and neck cancer: a review // Acta Oncol. – 2021. – Vol. 60, No. 8. – P. 1013–1022.

11. Xu J., Lin S., Huang M. Clinical implementation of radiobiological γ-index for head and neck IMRT QA // Phys. Med. Biol. – 2022. – Vol. 67, No. 10. – Art. 105012.

12. Kunkler I. H., Robinson M., McIntyre J. Review of VMAT in head and neck cancer: dosimetric and clinical outcomes // Br. J. Radiol. – 2023. – Vol. 96. – Art. 1143.

13. International Atomic Energy Agency. Accuracy Requirements and Uncertainties in Radiotherapy. Human Health Series No. 31. Vienna: IAEA, 2016.

14. International Atomic Energy Agency. Radiation Protection and Safety in Medical Uses of Ionizing Radiation. Safety Standards Series No. SSG-46. Vienna: IAEA, 2018.

15. International Atomic Energy Agency. Institutions for Radiotherapy: Recommendations for the Development of a General Plan and Conceptual Design. STI/PUB/1645. Vienna: IAEA, 2015.