QUANTEC ЖӘНЕ RTOG ХАТТАМАЛАРЫНА СӘЙКЕС 3D-CRT, IMRT ЖӘНЕ VMAT ӘДІСТЕРІН ҚОЛДАНУ КЕЗІНДЕГІ ДОЗАЛЫҚ ТАРАЛУЛАР МЕН МҮШЕЛІК ДОЗАЛАРДЫҢ САЛЫСТЫР-МАЛЫ ТАЛДАУЫ: ЖОСПАРЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ, АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ МЕН ШЕКТЕУЛЕРІ

Зерттеу Семей қаласындағы Ядролық медицина және онкология орталығының базасында жүргізілді және жергілікті-кең таралған жатыр мойны обыры кезінде қашықтықтан сәулелік терапияны жоспарлау параметрлерінің салыстырмалы дозиметриялық талдауына арналған. Үш өлшемді конформды сәулелік терапия (3D-CRT), қарқындылығы модуляцияланған сәулелік терапия (IMRT) және көлемдік модуляцияланған доғалық терапия (VMAT) әдістері дозалық таралулардың сапасы мен қауіп-қатерлі мүшелерге түсетін дозалық жүктеме тұрғысынан салыстырылды. Жоспарлау күнделікті IGRT/CBCT негізіндегі пациентті орналастыруды верификациялау арқылы TrueBeam сызықтық үдеткішін қолдана отырып, 25 пациентке жүргізілді. Жоспарлардың сапасы дозалық-көлемдік гистограммалар негізінде PTV үшін D95%, конформдылық индексі (CI) және гомогендік индексі (HI), сондай-ақ қауіп-қатерлі мүшелер үшін абсолютті дозалық параметрлер (Dmean, Dmax) арқылы RTOG және QUANTEC хаттамаларының ұсыныстарымен салыстыра отырып бағаланды. Талдау нәтижелері VMAT әдісінің ең үздік дозиметриялық көрсеткіштерге ие екенін көрсетті: конформдылық индексі CI = 1,03±0,02 және гомогендік индексі HI = 0,09±0,02, бұл IMRT және 3D-CRT әдістерімен салыстырғанда PTV-ны біркелкі әрі дәл қамтуды қамтамасыз етеді. Негізгі нәтижелердің бірі – жамбас аймағындағы қауіп-қатерлі мүшелерге түсетін дозалық жүктеменің айтарлықтай төмендеуі: VMAT қолданылғанда жиынтық доза 3D-CRT әдісімен салыстырғанда орта есеппен 25–30% азайды, ал тік ішекке түсетін орташа доза (Dmean) 33,0 Гр дейін төмендеді. Сонымен қатар, VMAT әдісі сәулелендіру сеансының орташа уақытын 5–7 минутқа дейін қысқартып, ішкі фракциялық ығысулар қаупін азайтты. Алынған нәтижелер VMAT әдісінің дозиметриялық артықшылықтарын растайды және оны өңірлік онкологиялық орталық жағдайында қолданудың орындылығын негіздейді.

1. Sung H., Ferlay J., Siegel R.L., Laversanne M., Soerjomataram I., Jemal A., Bray F. Global Cancer Statistics 2020: GLOBOCAN Estimates of Incidence and Mortality Worldwide for 36 Cancers in 185 Countries // CA Cancer Journal for Clinicians. – 2021. – Vol. 71, No. 3. – P. 209– 249. – https://doi.org/10.3322/caac.21660

2. Yao G., Qiu J., Zhu F., Wang X. Survival of Patients with Cervical Cancer Treated with Definitive Radiotherapy or Concurrent Chemoradiotherapy According to Histological Subtype: A Systematic Review and Meta-Analysis // Frontiers in Medicine (Lausanne). – 2022. – Vol. 9. – Art. 843262. – https://doi.org/10.3389/fmed.2022.843262

3. Pritanjali S., Rajhans K., Amrita R. Dosimetric Comparison of 3-Dimensional Conformal Radiotherapy (3DCRT), Intensity Modulated Radiotherapy (IMRT) and Volumetric-Arc Radiotherapy (VMAT) in Cervical Cancer Treatment // Annals of Radiation Therapy and Oncology. – 2023. – Vol. 4, Issue 1. – Art. 1022.

4. Dröge L.H., von Sivers F.F., Schirmer M.A., Wolff H.A. Conventional 3D conformal radiotherapy and volumetric modulated arc therapy for cervical cancer: Comparison of clinical results with special consideration of the influence of patientand treatment-related parameters // Strahlentherapie und Onkologie. – 2021. – Vol. 197, No. 6. – P. 520–527. – https://doi.org/10.1007/s00066-021-01782-5

5. Shen Y., Tang X., Lin S., Jin X., Ding J., Shao M. Automatic dose prediction using deep learning and plan optimization with finite-element control for intensity modulated radiation therapy // Medical Physics. – 2024. – Vol. 51, No. 1. – P. 545–555. – https://doi.org/10.1002/mp.16743

6. Gazsi I., Marcu L.G. Comparative dosimetric assessment of combined treatment modalities in cervical cancer radiotherapy for optimal organ protection // Radiation and Environmental Biophysics. – 2025. – Vol. 64, No. 2. – P. 291–302. – https://doi.org/10.1007/s00411-025-01113-7

7. Dose management systems – from setting up to quality assurance // IAEA Human Health Series. – Vienna: International Atomic Energy Agency, 2025. – No. 49.

8. Marks L.B., Ten Haken R.K., Martel M.K. Guest editor’s introduction to QUANTEC: a user’s guide // International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics. – 2010. – Vol. 76, No. 3 (Suppl.). – P. 1–2. – https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2009.08.075

9. Требования к точности и факторы неопределенности в лучевой терапии / МАГАТЭ. – Вена: МАГАТЭ, 2025. – (Серия изданий МАГАТЭ по здоровью человека; № 31).

10. Mayadev J.S., Albuquerque K.V., Price J.G., Marcrom S., Hrycushko B.A., Horwitz E.M., Panetta J., Stanley D.N., Samanta S., Sabouri P., Liu P.Y., Kohlmyer S., McCann C., Russell K., Moore K.L., Ray X. ARTIA-Cervix: a prospective trial of adaptive radiation therapy for cervical cancer // International Journal of Gynecological Cancer. – 2025. – Vol. 21. – Art. 102823. – https://doi.org/10.1016/j.ijgc.2025.102823

11. Clark R., Magliari A., Rosa L., Li T., Beriwal S., Cozzi L. Comparison of Advanced Dynamic Arc Therapy with Collimator Rotation and Fixed Integrated Gantry Positions to the Standard of Care Across Five Treatment Sites // Cureus. – 2025. – Vol. 1817, No. 6. – Art. e86280. – https://doi.org/10.7759/cureus.86280

12. Liu Y., Huang L., Leng Z., Chen M., Zhang J., Chen R., Chen Z., Liu Y., Qi Z., Zhou Q., Deng X., Peng Y. Fully automated intensity-modulated radiotherapy plans for rectal cancer based on deep learning predictions of three-dimensional dose distributions // Quantitative Imaging in Medicine and Surgery. – 2025. – Vol. 15, No. 12. – P. 12482–12496. – https://doi.org/10.21037/qims-2025-168

13. Downes M.H., Olsen V., Williams A., Sheu R., Thor M., Greenwald L., Dumane V., Hsieh K., Ali A., Morgan O., Buckstein M., Marshall D.C. A feasibility study of sexual organ-dose sparing volumetric modulated arc therapy in female low rectal cancer patients treated with three-dimensional conformal radiation therapy // Journal of Applied Clinical Medical Physics. – 2025. – No. 12. – Art. e70394. – https://doi.org/10.1002/acm2.70394

14. Small W. Jr., Bosch W.R., Harkenrider M.M., Strauss J.B. [et al.] NRG Oncology/RTOG Consensus Guidelines for Delineation of Clinical Target Volume for Intensity Modulated Pelvic Radiation Therapy in Postoperative Treatment of Endometrial and Cervical Cancer: An Update // International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics. – 2021. – Vol. 109, No. 2. – P. 413–424. – https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2020.08.061

15. Определение поглощенной дозы при дистанционной лучевой терапии / МАГАТЭ. – Вена: МАГАТЭ, 2025. – (Серия технических докладов; № 398 (Rev. 1)).