БУТАН ҚЫШҚЫЛЫ/ТИМОЛ НЕГІЗІНДЕГІ ТЕРЕҢ ЭВТЕКТИКАЛЫҚ ЕРІТКІШТІҢ ГЛИЦЕРИНМЕН ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУІН АТОМДЫҚ ДЕҢГЕЙДЕ МОДЕЛЬДЕУ

Биодизельдің экономикалық тиімділігі бензин сапасын нашарлататын негізгі жанама өнім болып табылатын глицеринді дұрыс алып тастауға байланысты. Қазіргі тазарту процестері энергияны көп қажет етіп немесе қайталама қалдықтарды тудыруы мүмкін, бұл жаңа, тиімді еріткіштерді жасауды қажет етеді. Бұл зерттеуде глицеринді экоптакциялау үшін бутан қышқылы/тимол негізіндегі терең эвтектикалық еріткішті (DES) бағалау үшін D3(BJ) дисперсия түзетуімен бірге B3LYP/6-311G++(d,p) деңгейіндегі тығыздық функционалы теориясы (DFT) қолданылады. Глицерин-DES кешені геометрияны оңтайландыруды, табиғи популяцияны талдауды және шекаралық орбитальды сипаттаманы қамтитын кванттық-химиялық есептеулерден өтті. Байланыс энергияларын, электростатикалық потенциал карталарын және молекулалық орбитальдарды зерттеу өзара әрекеттесудің экзотермиялық ( ΔH_int = -20,3 кДж/моль) екенін көрсетеді. Дегенмен, Гиббстің еркін энергиясының оң өзгерісі (+21,9 кДж/моль) және үлкен теріс энтропия өзгерісі (-142,1 Дж моль⁻¹ К⁻¹) қоршаған орта жағдайындағы өзара әрекеттесудің өздігінен емес сипатын көрсетеді, ол негізінен энтальпиямен басқарылады. Зерттеу нәтижелері өзара әрекеттесу механизмдері туралы негізгі атомдық масштабтағы түсініктер береді, DES кандидаттарын таңдау үшін DFT тиімділігін көрсетеді. Бутан қышқылы/тимолдың дәл комбинациясы теориялық тұрғыдан өздігінен глицеринді кетіруге жарамсыз болса да, бұл зерттеу күшті есептеу негізін қамтамасыз етеді.

1. Булгаков С. В. ПЕРСПЕКТИВЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ БИОДИЗЕЛЬНОГО ТОПЛИВА НА ТРАНСПОРТЕ // Прогрессивные технологии и процессы. – 2017. – С. 42-46.

2. Систер В. Г. Технология получения биодизельного топлива и грин-дизеля //Труды НАМИ. – 2010. – №. 243. – С. 53-55.

3. Ткач В. В., Шевцов С. А. Линия производства биодизельного топлива. – 2018.

4. Рогожин А. Е. и др. Анализ рынка биодизельного топлива в мире и Российской Федерации //НАУКА РОССИИ: ЦЕЛИ И ЗАДАЧИ. – 2017. – С. 25-27.

5. Sander A. et al. Continuous purification of biodiesel with deep eutectic solvent in a laboratory Karr column //Separations. – 2024. – Т. 11. – №. 3. – С. 71.

6. Anđelović S. et al. Deep eutectic solvents for biodiesel purification in a microextractor: solvent preparation, selection and process optimization //Bioengineering. – 2022. – Т. 9. – №. 11. – С. 665.

7. Hayyan A. et al. Application of natural deep eutectic solvents in bulk liquid membrane system for removal of free glycerol from crude fatty acid methyl ester //Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects. – 2022. – Т. 650. – С. 129449. 7654

8. Karibayev M., Shah D. Comprehensive computational analysis exploring the formation of caprolactam-based deep eutectic solvents and their applications in natural gas desulfurization //Energy & Fuels. – 2020. – Т. 34. – №. 8. – С. 9894-9902.

9. Хоанг Н. Д. О Производстве биодизельного топлива // Наука в центральной России. – 2015. – №. 5. – С. 46-52.

10. Бальжанова А. Т. Исследование влияния сырья и параметров синтеза на характеристики биодизельного топлива. – 2020.

11. Исаматова Д. Н. и др. ДИНАМИКА ПРОИЗВОДСТВА БИОДИЗЕЛЬНОГО ТОПЛИВА И МЕТОДЫ ЕГО ПОЛУЧЕНИЯ // Universum: технические науки. – 2025. – Т. 5. – №. 3 (132). – С. 38-41.

12. Тертычная Т. Н. и др. Способ получения биодизельного топлива и установка для его осуществления. – 2020.

13. Хромова С. М. и др. ИССЛЕДОВАНИЕ ЭКОЛОГИЧЕСКИХ СВОЙСТВ БИОДИЗЕЛЬНОГО ТОПЛИВА //Нефтепереработка и нефтехимия. – 2025. – №. 9. – С. 39-47.

14. Smirnov A. et al. Study of the liquid–liquid equilibrium and extraction properties of deep eutectic solvents based on choline chloride for the separation of the ethanol–ethyl formate system for potential use in biofuel production // Industrial & Engineering Chemistry Research. – 2022. – Т. 62. – №. 1. – С. 586-597.