ИГР РЕАКТОРЫНДА СЫНАҚ ЖҮРГІЗУ КЕЗІНДЕ СӘУЛЕЛЕНДІРУ ҚҰРЫЛҒЫСЫ ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ НЕЙТРОН-ФИЗИКАЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫНА ҚОРҒАНЫШ АМПУЛА МАТЕРИАЛЫНЫҢ ӘСЕРІ

Осы жұмыста ИГР зерттеу реакторында сынақтар жүргізу кезінде қорғаныш ампула материалының сәулелендіру құрылғысы элементтерінің нейтрондық-физикалық сипаттамаларына әсеріне талдау жасалды. Есептеулер MCNP6 бағдарламалық коды және ENDF/B-VII деректер кітапханалары көмегімен орындалды. Эксперименттік жылу бөлуші құрамаларды сынау кезінде қолданылатын қорғаныш ампуланың конструкциялық материалдары қарастырылды. Қорғаныш ампуласы қабырғаларының құрамы мен қалыңдығына байланысты энергия бөлінуінің, нейтрон өрісінің спектрлік сипаттамаларының және нейтрон ағынының кеңістіктік таралуының тәуелділіктері анықталды. Ампула материалын таңдау отын элементтерін сәулелендіру жағдайларына сандық тұрғыдан өлшенетін әсер ететіні және бұл әсерді реакторлық сынақтардың нәтижелерін түсіндіру кезінде ескеру қажет екені анықталды. Алынған нәтижелер конструкциялық шешімдерді негіздеуге және отын элементтерін сәулелендіру жағдайларын оңтайландыруға арналған ғылыми негіз қалыптастырады.

1. MCNP6 Monte Carlo N–Particle Transport Code System, MCNP6.1. LANL, 2013.

2. ENDF/B-VII.0: next generation evaluated nuclear data library for nuclear science and technology. Nuclear Data Sheets (2006).

3. Импульсный графитовый реактор ИГР / И.В. Курчатов, С. М. Фейнберг, Н. А. Доллежаль и др. // Атомная энергия / АН СССР. – 1964. – Т. 17. – Вып. 6. – С. 463474.

4. Расчет активности стальной ампулы после реакторного облучения / Сураев А.С., Какимова Г.Г., Иркимбеков Р.А. // Вестник НЯЦ РК. 2023. – Вып. 4. – С. 85-90.

5. Irkimbekov, R.A., Vityuk, V.A., Vityuk, G.A., Zhanbolatov, O.M., Surayev, A.S., Popov, Y.A., & Kotlyar, A.N. (2025). Development of a new computational support tool for experiments in the impulse graphite reactor. Nuclear Engineering and Design, 443, 114278. https://doi.org/10.1016/j.nucengdes.2025.114278.

6. Савельев И.В. Курс общей физики: в 5 кн. Кн. 3. Молекулярная физика и термодинамика / И. В. Савельев. – 3-е изд., испр. – Москва: АСТ: Астрель, 2007. – 208 с. – ISBN 978-5-17-045411-0.