БАТЫС ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЭНЕРГЕТИКА ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУДАҒЫ ШАҒЫН МОДУЛЬДІ РЕАКТОРЛАРДЫҢ РӨЛІ МЕН ӘЛЕУЕТІ

Атом энергетикасын дамыту – Қазақстанның энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету және экономиканың орнықты дамуын қолдау бағытындағы стратегиялық міндеттердің бірі. Бұл мақсат Қазақстан Президентінің 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Жолдауында айқын көрсетілген.

Ресурстық базаның, ядролық отын циклі өндірісінің бар екенін және алға қойылған көміртегі бейтараптылығына қол жеткізу мақсатын ескере отырып, Қазақстанда атом энергетикасын дамыту бағдарламасын іске асыру басталды.

Қазақстанның энергетика жүйесі үш аймақтан тұрады – Солтүстік, Оңтүстік және Батыс. Оның ішінде Батыс аймағы Қазақстанның Біртұтас энергетика жүйесінен (БЭЖ) оқшау түрде жұмыс істейді. Батыс аймағының энергетикалық балансына жүргізілген талдау бұл өңірде қуаты 300 МВт-қа дейінгі энергоблоктарды қолданудың тиімді екенін көрсетеді. Бұл электрмен жабдықтаудың үздіксіздігін және энергия жүйесінің орнықты жұмысын қамтамасыз етеді.

Мақалада Батыс аймағының энергетика жүйесін мысалға ала отырып, Қазақстанда шағын модульді реакторлар (ШМР) негізінде атом электр станцияларын (АЭС) салу және пайдалану жобаларын іске асырудың негізділігі мен тиімділігі қарастырылады.

Бұл жұмыста Батыс аймағының электрмен жабдықталу жағдайына талдау жасалып, қуат және электр энергиясының баланстары, қуатты беру схемаларының нұсқалары әзірленді, электрлік есептеулер жүргізілді, релелік қорғау мен аварияға қарсы автоматика қағидаттары әзірленді, диспетчерлік және технологиялық басқаруды ұйымдастыру мәселелері қарастырылды, электр желілерін салу көлемі мен күрделі қаржы жұмсалымының шамамен алынған көлемі айқындалды.

1. Указ Президента Республики Казахстан «О концепции по переходу Республики Казахстан к “зеленой экономике”» от 30 мая 2013 года № 577.

2. Приказ Министерства энергетики Республики Казахстан № 44 от 30 января 2023 года «Об утверждении Энергетического баланса Республики Казахстан до 2035 года».

3. Приказ Министра энергетики Республики Казахстан от 30 июня 2023 года № 247 «Об утверждении Перспективной схемы размещения электрических мощностей до 2035 года» (с изменениями от 28.08.2024 г.)