РАДИОФАРМАЦЕВТИКАЛЫҚ ¹⁸F-ФДГ ПРЕПАРАТЫНЫҢ АНТИМИКРОБТЫҚ ҚАСИЕТТЕРІН ЗЕРТТЕУ

Радиофармацевтикалық препараттардың (РФП) клиникалық қолданылуындағы негізгі шарттардың бірі – олардың стерильдігін қамтамасыз ету, себебі стерильділіктің бұзылуы пациенттің денсаулығына тікелей қауіп төндіреді. Бұл талап, әсіресе, көктамыр ішіне енгізілетін препараттар үшін ерекше маңызға ие. Осындай препараттардың бірі – позитронды-эмиссиялық томографияда (ПЭТ) кеңінен қолданылатын ¹⁸F-фтордезоксиглюкоза (¹⁸F-ФДГ). 18F-фтордезоксиглюкозаның ерекшелігі оның тек диагностикалық құндылығымен ғана емес, сонымен қатар ¹⁸F радионуклидінің қысқа жартылай ыдырау кезеңіне байланысты өндірісі мен сапасын бақылауға қойылатын ерекше талаптармен сипатталады. Осыған байланысты сұрақ туындайды: препараттың өз иондаушы сәулеленуі антимикробтық әлеуетке ие болып, оның микробиологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге үлес қоса ала ма? Стандартты асептикалық өндіріс жағдайлары мен стерилизация өтуі мүмкін микроағзалардың өміршеңдігін басу қабілетін бағалау микробтық контаминация қаупін төмендетуге және пациенттердің қауіпсіздігін арттыруға бағытталған.

Бұл зерттеудің мақсаты – препараттың өзіне тән иондаушы сәулеленуі есебінен антимикробтық әсер көрсету қабілетінің бар-жоғын және оның әсер ету дәрежесін эксперименттік түрде анықтау. Сонымен қатар ¹⁸F радионуклидінің белсенділігіне байланысты ¹⁸F-фтордезоксиглюкозаның микроағзалардың өміршеңдігін тежеу қабілетін бағалау.

18F-фтордезоксиглюкозаның тежеуші белсенділігін зерттеу санитариялық-көрсеткішті микроағза – Bacillus subtilis (ATCC: 6633) штамында жүргізілді.

Антимикробтық әсер тікелей себу әдісі арқылы сұйық тиогликольді ортада бағаланды. Тәжірибелік пробиркаларға әртүрлі белсенділік деңгейлері бар (200–1400 МБк) радиофармпрепараттан 1 мл енгізілді. Бақылау үлгілеріне стерильді қоректік орта, физиологиялық ерітінді және тұрақты фтор изотопымен белгіленген «суық» фтордезоксиглюкоза (ФДГ) енгізілді.

Бақылау үлгілерінде мәдениеттің қарқынды өсуі байқалды. 18F-фтордезоксиглюкозасы қосылған тәжірибелік үлгілерде радионуклидтің активтілік деңгейіне байланысты мәдениет өсуінің «градиенті» байқалды. Алынған мәліметтерге сәйкес, 200-1400 МБк белсенділік диапазонында ¹⁸F-пен таңбаланған радиофармацевтикалық препарат Bacillus subtilis-ке қатысты айқын антимикробтық әсер көрсетпейді.

Зерттеу нәтижелері 200-1400 МБк белсенділік диапазоны микроағзаның өсуін толық басуға жеткіліксіз екенін көрсетті. Сондықтан радиофармацевтикалық препараттарды өндіру процесінде соңғы стерильдеумен қатар синтездің асептикалық жағдайлары қатаң сақталуы тиіс. Қазіргі уақытта зерттеу жұмысы жалғасып жатыр.

1. The Pharmacopoeia of the Eurasian Economic. Vol. 1. – 2020.

2. Gurin, A.N., Ye.T. Chakrova, A.R. Borissenko, Z.V. Medvedeva, A.V. Kulakov, and A.P. Sylnyagin. Experience in Production of 18F Isotope in the Cyclone-30 for Synthesis of Fluorinated Radiopharmaceuticals // International Journal of Biology and Chemistry. – 2022. –Vol. 15.– P. 102. https://doi.org/10.26577/ijbch.2022.v15.i1.011.

3. Шлыгина О.Е., Борисенко А.Р. Ядерная медицина: В 2-х частях. Часть I. Учебное пособие/Алматы. «Sansam». – 2006.

4. Jörg G., Fosselmann M., Leis W., Oberdorfer F., Fehsenfeld Ch. Inhibition of viability of microorganisms in [18F]-labeled radiopharmaceuticals // Nucl. Med. and Biol. – 2017 –Vol. 44, P. 105. https://doi.org/10.1016/j.nucmedbio.2016.09.002.

5. Leenhardt, J., Choisnard, L., Plasse, M. et al. Bacterial survival in radiopharmaceutical solutions: a critical impact on current practices // EJNMMI Radiopharm. Chem. – 2023 – Т. 8, P. 34. https://doi.org/10.1186/s41181-023-00221-3.

6. Poetzsch S., Brenner W., Spreckelmeyer S. Are radiopharmaceuticals self-sterilizing? Radiation effect of gallium-68 and lutetium-177 on bacillus pumilus and staphylococcus succinus // Nuklearmed. – 2021 –Vol. 60, No.. 06, P. 445. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-38980/v1.

7. Гайнутдинов Т. Р. Экспериментальный подбор доз ионизирующего излучения, вызывающих ингибирование роста и полную инактивацию золотистого стафилококка // Ветеринарный врач. – 2020. – №. 4. – С. 4. DOI 10.33632/1998-698Х.2020-4-4-8

8. Государственная фармакопея Российской Федерации, - 2015 – изд.13, Т. 2, Москва.

9. Gillings, N., Hjelstuen, O., Ballinger, J. et al. Guideline on current good radiopharmacy practice (cGRPP) for the small-scale preparation of radiopharmaceuticals // EJNMMI Radiopharm. Chem. – 2021 – P. 6. https://doi.org/10.1186/s41181-021-00123-2

10. Кобялко В.О., Пименов Е.П. Действие радиации на микроорганизмы и чувствительность разных таксономических групп к облучению. // Актуальные вопросы сельскохозяйственной радиобиологии – 2019 – Т. 2. –С. 119.

11. Нетрусов А.И. Микробиология: учебник для студ. высш. учеб. заведений / Москва. «Академия». – 2009.

12. Государственная Фармакопея Республики Казахстан / Алматы. «Жибек Жолы». – 2008 – T. 1.

13. European Union pharmaceutical legislation for medicinal products –2008 –Vol. 4, EudraLex Brussels.

14. Скуридин, В. С. Фармацевтическая технология. Методы и технологии получения радиофармпрепаратов : учебное пособие для вузов / Москва. «Юрайт» –2024.

15. Государственная Фармакопея Республики Казахстан / Алматы. «Жибек Жолы». – 2014 – T. 3.

16. Гурин А.Н., Чакрова Е.Т., Медведева З.В., Солонинкина С.Г. Перспективы развития ядерной медицины в республике Казахстан: реакторные изотопы редкоземельных элементов для терапии. // Вестник НЯЦ РК – 2022 –Т. 2 – С. 46. https://doi.org/10.52676/1729-7885-2022-2-46-52

17. International Atomic Energy Agency (IAEA) Therapeutic applications of radiopharmaceuticals