КЛИНИКАЛЫҚ БРАХИТЕРАПИЯДА 2D ЖӘНЕ 3D ЖОСПАРЛАУДЫҢ ФИЗИКА-ДОЗИМЕТРИЯЛЫҚ ТАЛДАУЫ: СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНДАҒЫ ЯДРОЛЫҚ МЕДИЦИНА ЖӘНЕ ОНКОЛОГИЯ ОРТАЛЫҒЫНЫҢ ТӘЖІРИБЕСІ

Мақалада жатыр мойнының жергілікті таралған қатерлі ісігі бар 20 пациентке жүргізілген жоғары дозалы брахитерапияны жоспарлаудың екі өлшемді (2D) және үш өлшемді (3D) тәсілдері арасындағы айырмашылықтарға ретроспективті физика-дозиметриялық талдау ұсынылған. Зерттеу 2023–2025 жылдары Абай облысының Ядролық нмедицина және онкология орталығының базасында жүргізіліп, GammaMed Plus iX жүйесі мен BrachyVision бағдарламалық кешенін қолдана отырып орындалған әрқайсысы 10 жоспардан тұратын екі тәуелсіз когортаны қамтыды. Әдістеменің негізгі ерекшелігі КТ-топометрия үшін арнайы провайдер-столды қолдану болды, ол индексирленген позициялау технологиясын қамтамасыз етіп, 3D-жоспарлауға дайындық кезінде геометриялық қателіктерді болдырмауға мүмкіндік берді. Зерттеудің мақсаты 3D-жоспарлауға көшу кезінде клиникалық мақсатты көлемнің дозалық қамтылуындағы және тәуекелді ағзаларға түсетін дозалық жүктемелердегі айырмашылықтарды сандық бағалау болды. Әдістемелік салыстырмалылықты қамтамасыз ету мақсатында GEC-ESTRO ұсынымдары мен ICRU Report 89 талаптарына сәйкес 2D-топтағы 10 жоспар үшін архивтік КТ кескіндерінде жоғары қауіп төндіретін клиникалық мақсатты көлем (HR-CTV) мен тәуекелді ағзалар (OAR) ретроспективті түрде контурланып, көлемдік дозиметриялық параметрлер қайта есептелді. Талдаудың негізгі көрсеткіштері HR-CTV D90 және OAR D2cc (қуық, тік ішек және сигма тәрізді ішек үшін) болды. Тәуелсіз таңдамаларға жүргізілген статистикалық талдау прецизиялық мишеньді фиксациямен қамтамасыз етілген 3D- жоспарлау HR-CTV D90 вариабельділігінің төмендеуімен, дозалық таралымның конформдылығының артуымен және тәуекелді ағзалардағы көлемдік дозалық жүктемелерді дәл бағалау мүмкіндігімен байланысты екенін көрсетті. Алынған нәтижелер халықаралық ұсынымдарға сәйкес келеді және Қазақстанның онкологиялық практикасында брахитерапияның дәлдігін, сапасын және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған үш өлшемді жоспарлаудың артықшылықтарын айқындайды.

1. Global Cancer Observatory: Cancer Today // J. Ferlay, M. Ervik, F. Lam [et al.]. – Lyon, France – International Agency for Research on Cancer – 2024. – URL: https://gco.iarc.who.int/today

2. Bray F, Colombet M, Aitken JF, Bardot A, Eser S, Galceran J, Hagenimana M [et al.]. Cancer Incidence in Five Continents Volume XII // IARC Scientific Publication No. 169 – 2024. – Vol. 68, No. 6. – P. 394–424.

3. Kazakhstan: Human Papillomavirus and Related Cancers, Fact Sheet 2023 // ICO/IARC Information Centre on HPV and Cancer. – 2023. – URL: https://hpvcentre.net/statistics/reports/KAZ_FS.pdf

4. Здоровье населения Республики Казахстан и деятельность организация здравоохранения. Статистический сборник // Министерство здравоохранения РК. – Астана. – 2025.

5. Holschneider, Christine H. [et al.] Brachytherapy: A critical component of primary radiation therapy for cervical cancer // Brachytherapy. – Vol. 18. – Iss. 2 – P. 123–132. – https://doi.org/10.1016/j.brachy.2018.11.009

6. Keyes, Mira [et al.] Joint ABS/GEC-ESTRO Consensus Statement on the objectives of training in brachytherapy for physicians // Brachytherapy – 2025. – Vol. 24. – Iss. 5. – P. 631–643. – https://doi.org/10.1016/j.brachy.2025.05.006

7. Gupta A., Dey T., Rai B., Oinam A.S., Gy S., Ghoshal S. Point-Based Brachytherapy in Cervical Cancer with Limited Residual Disease: A Low- and Middle-Income Country Experience in the Era of Magnetic Resonance-Guided Adaptive Brachytherapy. // JCO Glob Oncol. – 2021. – P. 1602–1609. – https://doi.org/10.1200/GO.21.00147

8. Faye M.D., Petruccelli Araujo M., Wissing M.D., Alrabiah K. [et al.]. Safety and Efficacy of 2D Brachytherapy vs. 3D Image-Guided Adaptive Brachytherapy for Locally Advanced Cervical Cancer-A Single Institution Retrospective Study. // Curr Oncol. – 2023. – Vol. 30 (5) – P. 4966– 4978. – https://doi.org/10.3390/curroncol30050375

9. Mahantshetty U., Poetter R., Beriwal S., Grover S., Lavanya G. [et al.]. IBS-GEC ESTRO-ABS recommendations for CT based contouring in image guided adaptive brachytherapy for cervical cancer. // Radiother Oncol. – 2021. – Vol. 160. – P. 273–284. – https://doi.org/10.1016/j.radonc.2021.05.010

10. Wang K., Wang J., Jiang P. High-Dose-Rate Three-Dimensional Image-Guided Adaptive Brachytherapy (3D IGABT) for Locally Advanced Cervical Cancer (LACC): A Narrative Review on Imaging Modality and Clinical Evidence. // Curr Oncol. – 2023. – Vol. 31(1). – P. 50–65. – https://doi.org/10.3390/curroncol31010004

11. Dosimetry in Brachytherapy – An International Code of Practice for Secondary Standards Dosimetry Laboratories and Hospitals. Technical reports series no.492 // IAEA. – 2025.

12. International Сommission on Radiation Units and Measurements, Prescribing, Recording, and Reporting Brachytherapy for Cancer of the Cervix – ICRU Report 89 – 2013.

13. Pötter R., Tanderup K., Schmid M.P. [et al.] EMBRACE Collaborative Group. MRI-guided adaptive brachytherapy in locally advanced cervical cancer (EMBRACE-I): a multicenter prospective cohort study. // Lancet Oncol. – 2021. – Vol. 22(4). – P. 538–547. – https://doi.org/10.1016/S1470-2045(20)30753-1

14. Petric P., Lindegaard J.C., Sturdza A., Fokdal L., Kirchheiner K. [et al.]. Results of image guided brachytherapy for stage IB cervical cancer in the RetroEMBRACE study // Radiother. Oncol. – 2021. – Vol. 157. – P. 24–31. – https://doi.org/10.1016/j.radonc.2021.01.005

15. Zhou N., Beavis A.L., Lin L.L., Neibart S.S., Chino J. [et al.]. Embracing and implementing the WHO cervical cancer elimination campaign goals: A consensus statement by SGO, ACOG, ASCCP, ASTRO, and ABS on minimum quality care standards for cervical cancer patients in the U.S. // Gynecol Oncol. – 2025. – Vol. 200. – P. 193–202. – https://doi.org/10.1016/j.ygyno.2025.08.007

16. Lindegaard J.C., Kirisits C., Schmid M.P., Wulff C.N., Steen S.G., Kristoffersen K.B., Pötter R., Petric P. Impact of Patient Selection on Real-World Outcomes by Using the EMBRACE-II Treatment Protocol in Locally Advanced Cervical Cancer // Int. J. Radiat. Oncol. Biol. Phys. – 2025. – Vol. 123(3) – P. 669–680. – https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2025.05.068

17. Serban M., Spampinato S., de Leeuw A., Fortin I., Kirisits C., Ye XY., Schmid M. [et al.]. Evaluation of brachytherapy applicators and their association with morbidity and local control in cervix cancer: An EMBRACE I analysis // Radiother Oncol. – 2025. – Vol. 210. – Art. 110954. – https://doi.org/10.1016/j.radonc.2025.110954

18. Комплексный план по борьбе с онкологическими заболеваниями в Республике Казахстан на 2023–2027 годы : утвержден постановлением Правительства Республики Казахстан от 29 ноября 2023 года № 1058. – URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300001058 (дата обращения: 22.11.2025).

19. Doudoo C.O., Gyekye P.K., Emi-Reynolds G. [et al.]. Dose and secondary cancer-risk estimation of patients undergoing high dose rate intracavitary gynecological brachytherapy // J. Med. Imaging Radiat. Sci. – 2023. – Vol. 54(2). – P. 335–342. – https://doi.org/10.1016/j.jmir.2023.03.031