ТЫНЫС АЛУ ГЕЙТИНГІ ӘДІСІНІҢ СҮТ БЕЗІ ОБЫРЫНЫҢ СӘУЛЕЛІК ТЕРАПИЯСЫ КЕЗІНДЕГІ ДОЗАНЫҢ ТАРАЛУЫНА ЖӘНЕ КРИТИКАЛЫҚ МҮШЕЛЕРДІ ҚОРҒАУҒА ӘСЕРІ

Бұл зерттеу сол жақ сүт безі обырының адъювантты сәулелік терапиясында кардиопротекция әдісі ретінде қолданылатын терең дем алуды ұстап тұру (Deep Inspiration Breath Hold, DIBH) техникасының тиімділігін дозиметриялық тұрғыдан бағалауға арналған. Зерттеудің негізгі мақсаты – жоспарланған мақсатты көлемнің (PTV) жеткілікті жабылуын қамтамасыз ете отырып, жүрекке түсетін сәулелік жүктеменің дозиметриялық параметрлерін DIBH режимінде дәстүрлі еркін тыныс алу (Free Breathing, FB) режимімен салыстыру. Осы мақсатқа сәйкес 10 пациентке арналған үш өлшемді конформды сәулелік терапия (3D-CRT) жоспарларына ретроспективті дозиметриялық талдау жүргізілді. Талдауда PTV, өкпе, жүрек, өңеш, жұлын және контрлате- ральды сүт безі үшін негізгі дозалық көрсеткіштер салыстырылды. Нәтижелер PTV жабылуы мен өкпе паренхимасын қорғаудағы (V20 Гр) дозиметриялық эквиваленттілікке қарамастан, DIBH техникасының жүрек құрылымдарын қорғауда айқын артықшылық беретінін көрсетті. DIBH режимінде жүректің орташа дозасы (Dmean) 50%-дан астам төмендеді – 33,16 ± 3,79 Гр–ден 15,49 ± 4,50 Гр–ге дейін (p  0,001). Ең маңызды төмендеу сол жақ алдыңғы төмендейтін артерия (LAD) үшін тіркелді. Бұл қорғаныш әсер терең дем алу кезінде жүректің каудальды бағытта физиологиялық жылжуына байланысты, нәтижесінде жүрек сәулелену өрісінен алшақтайды. Осылайша, DIBH техникасы онкологиялық ем тиімділігін төмендетпей, ұзақ мерзімді кардиоваскулярлық қауіптерді (әсіресе LAD аймағында) айтарлықтай азайта отырып, жоғары деңгейлі кардиопротекцияны қамтамасыз етеді және оны өңірлік клиникалық хаттамаларға енгізудің қажеттілігін дәлелдейді.

1. De la Cruz Ku G., Karamchandani M., Chambergo-Michilot D. [et al.] Dose breast-conserving surgery with radiotherapy have a better survival than mastectomy? A meta-analysis of more than 1,500,000 patients // Ann. Surg. Oncol. – 2022. – Vol. 29, No. 10. – P. 6163–6188. – https://doi.org/10.1245/s10434-022-12133-8

2. Khan L., Khan M., Shakeel F., Ali T., Hina M. [et al.] Effect of DIBH Coaching on Dosimetric Parameters of Heart and Lung Doses in Patients Undergoing Adjuvant Breast Radiotherapy // Asian Pac. J. Cancer Prev. – 2025. – Vol. 26, No. 5. – P. 1809–1813. – https://doi.org/10.31557/APJCP.2025.26.5.1809

3. Semiz V., Aydin B., Gulsan D., Atac E., Ozkaya E. [et al.] Comprehensive analysis of the role of deep inspiration breath-hold in right-sided breast cancer radiotherapy: A focus on cardiac substructures and right coronary artery // J. Appl. Clin. Med. Phys. – 2025. – Vol. 26, No. 9. – Art. e70216. – https://doi.org/10.1002/acm2.70216

4. Gradishar W.J., Moran M.S., Abraham J. [et al.] NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology (NCCN Guidelines®) // Breast Cancer. – Version 4.2024. URL: https://www.nccn.org/guidelines/guidelines-detail?category=1&id=1419.

5. Schönecker S., Angelini L., Gaasch A., Zinn A., Konnerth D. [et al.] Surface-based deep inspiration breath-hold radiotherapy in left-sided breast cancer: final results from the SAVE-HEART study // ESMO Open. – 2024. – Vol. 9(12). – Art. 103993. – https://doi.org/10.1016/j.esmoop.2024.103993

6. Zhuang Y., Wu Y., Wang H. [et al.] Survival outcomes after breast‑conserving surgery plus radiotherapy compared with mastectomy for early breast cancer: population‑based study // Cancers. – 2025. – Vol. 15, No. 24. – Art. 5799. – https://doi.org/10.3390/cancers15245799

7. Becker K., Kisling K., Padilla L. Clinical factors affecting breath-hold performance for left-sided breast cancer patients // J. Appl. Clin. Med. Phys. – 2025. – Vol. 12. – Art. e70364. – https://doi.org/10.1002/acm2.70364

8. Arslan A., Aktas E., Sengul B., Tekin B. Dosimetric evaluation of left ventricle and left anterior descending artery in left breast radiotherapy // Radiol. Med. – 2021. – Vol. 126(1). – P. 14–21. – https://doi.org/10.1007/s11547-020-01201-2

9. Loap P., Tkatchenko N., Goudjil F., Ribeiro M., Baron B., Fourquet A., Kirova Y. Cardiac substructure exposure in breast radiotherapy: a comparison between intensity modulated proton therapy and volumetric modulated arc therapy // Acta Oncol. – 2021. – Vol. 60(8) – P. 1038– 1044. – https://doi.org/10.1080/0284186X.2021.1907860

10. Doležel M., Odrážka K., Vaňásek J. Deep-inspiration breath hold radiotherapy in patients with left-sided breast cancer after partial mastectomy // Rozhl Chir. – 2021. – Vol. 100(4) – P. 180–185. – https://doi.org/10.33699/PIS.2021.100.4

11. Chau O.W., Fakir H., Lock M., Dinniwell R., Perera F., Erickson A., Gaede S. Dosimetric Planning Comparison for Left-Sided Breast Cancer Radiotherapy: The Clinical Feasibility of Four-Dimensional-Computed Tomography-Based Treatment Planning Optimization // Cureus. – 2022. – Vol. 6 – 14(5). – Art. e24777. – https://doi.org/10.7759/cureus.24777

12. Ferini G., Valenti V., Viola A., Umana G.E., Martorana E. A Critical Overview of Predictors of Heart Sparing by Deep-Inspiration-Breath-Hold Irradiation in Left-Sided Breast Cancer Patients // Cancers (Basel). – 2022. – Vol. 18 – 14(14). – Art. 3477. – https://doi.org/10.3390/cancers14143477

13. Desai N., Currey A., Kelly T., Bergom C. Nationwide Trends in Heart-Sparing Techniques Utilized in Radiation Therapy for Breast Cancer // Adv. Radiat. Oncol. – 2019. – Vol. 30 – 4(2). – P. 246–252. – https://doi.org/10.1016/j.adro.2019.01.001

14. Wolf J., Stoller S., Lübke J., Rothe T., Serpa M., Scholber J., Zamboglou C., Gkika E., Baltas D., Juhasz-Böss I., Verma V., Krug D., Grosu A.L., Nicolay N.H., Sprave T. Deep inspiration breath-hold radiation therapy in left-sided breast cancer patients: a single-institution retrospective dosimetric analysis of organs at risk doses // Strahlenther Onkol. – 2023. – Vol. 199(4) – P. 379–388. – https://doi.org/10.1007/s00066-022-01998-z

15. Mahmoud A.A., Sadaka E.A., Abouegylah M., Amin S.A., Elmansy H., Asal M.F., Köksal M.A., Gawish A. Impact of breath-hold technique on incidence of cardiac events in adjuvant left breast cancer irradiation // J. Cancer. Res. Clin. Oncol. – 2023. – Vol. 149(9) – P. 5853–5859. – https://doi.org/10.1007/s00432-022-04551-8

16. Nair S., Devi V.N.M., Sharan K., Nagesh J., Nallapati B., Kotian S. A Dosimetric Study Comparing Different Radiotherapy Planning Techniques With and Without Deep Inspiratory Breath Hold for Breast Cancer // Cancer Manag. Res. – 2022. – Vol. 29 –14. – P. 3581–3587. – https://doi.org/10.2147/CMAR.S381316

17. Vander Veken L., Van Ooteghem G., Razavi A., Da Rita Quaresma S. [et al.] Voluntary versus mechanically-induced deep inspiration breath-hold for left breast cancer: A randomized controlled trial // Radiother. Oncol. – 2023. – Vol. 183. – Art. 109598. – https://doi.org/10.1016/j.radonc.2023.109598

18. Hussein S.H., Kassem L., Adrosy M.I., Metwally H. Comparison Between Breath-Hold and the Inspiratory Phase of Free Breathing in Left Breast Cancer Radiotherapy: Target Volume Coverage and Organ Sparing // Asian Pac. J. Cancer Prev. – 2025. – Vol. 26(3) – P. 969– 975. – https://doi.org/10.31557/APJCP.2025.26.3.969

19. Busschaert S L., Kimpe E., Barbé K., Gevaert T., De Ridder M., Putman K. Deep inspiration breath-hold for breast cancer radiotherapy: a modelling study of targeted versus non-targeted strategy for clinical and operational optimisation. // Lancet Reg. Health Eur. – 2025. – Vol. 1. – Iss. 60. – Art. 101509. – https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2025.101509

20. Jiang S., Shi H., Ye X., Yang J., Zheng J., Wu P., Ye Q., Qin S., Liu W., Hu Z., Cai Y. A three-day coaching protocol for deep inspiration breath hold in left breast radiotherapy using active breathing control // Sci. Rep. – 2025. – Vol. 4 –15(1). – Art. 43661. – https://doi.org/10.1038/s41598-025-30484-6

21. Moisander M., Tuohinen S., Lahdeaho H., Huhtala H. [et al.] The evolution of cardiac changes after breast cancer adjuvant radiotherapy – A six-year follow-up study // Clin. Transl. Radiat. Oncol. – 2025. – Vol. 56. – Art. 101078. – https://doi.org/10.1016/j.ctro.2025.101078

22. Schonecker S., Angelini L., Gaasch A., Zinn A., Konnerth D., Heinz C. [et al.] Surface-based deep inspiration breath-hold radiotherapy in left-sided breast cancer: final results from the SAVE-HEART study // ESMO Open. – 2024. – Vol. 9(12). – Art. 103993. – https://doi.org/10.1016/j.esmoop.2024.103993

23. Falco M., Masojc B., Macała A., Lukowiak M., Wozniak P., Malicki J. Deep inspiration breath hold reduces the mean heart dose in left breast cancer radiotherapy // Radiol. Oncol. – 2021. – Vol. 55(2). – P. 212–220. – https://doi.org/10.2478/raon-2021-0008

24. Gaal S., Kahan Z., Rarosi F., Fodor H. G., Tolnai J. Individual benefit in heart sparing during DIBH-supported left breast radiotherapy. // Clinical and Translational Radiation Oncology. – 2024. – Vol. 46 – Art. 100746. – https://doi.org/10.1016/j.ctro.2024.100746

25. J. Lai, S. Hu, Y. Luo, R. Zheng, Q. Zhu, P. Chen [et al.] Meta-analysis of deep inspiration breath hold (DIBH) versus free breathing (FB) in postoperative radiotherapy for left-side breast cancer // Breast Cancer. – 2020. – Vol. 27 – P. 299–307. – https://doi.org/10.1007/s12282-019-01023-9

26. Aldaly M., Hussien A., El-Nadi I.M., Laz N.I., Said A.S.A. [et al.] Comparison of 3D Conformal and Deep Inspiratory Breath Holding vs. 4D-CT Intensity-Modulated Radiation Therapy for Patients with Left Breast Cancer // Cancers (Basel). – 2023. – Vol. 15(24). – Art. 5799. – https://doi.org/10.3390/cancers15245799

27. Taylor C.W., Wang Z., Macaulay E., Jagsi R., Duane F., Darby S.C. Exposure of the Heart in Breast Cancer Radiation Therapy: A Systematic Review of Heart Doses Published During 2003 to 2013 // Int. J. Radiat. Oncol. Biol. Phys. – 2015. – Vol. 93. – Iss. 4. – P. 845–853. – https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2015.07.2292

28. Aznar M.C. [et al.] ESTRO-ACROP guideline: Recommendations on implementation of breath-hold techniques in radiotherapy // Radiother. Oncol. – 2023. – Vol. 185. – Art. 109734. – https://doi.org/10.1016/j.radonc.2023.109734

29. G. Loganadane [et al.] Comparison of Nodal Target Volume Definition in Breast Cancer Radiation Therapy According to RTOG Versus ESTRO Atlases: A Practical Review From the TransAtlantic Radiation Oncology Network (TRONE) // International Journal of Radiation Oncology Biology. Physics. – Elsevier Inc. – 2020.– Vol. 107. – No. 3.– P. 437–448. – https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2020.04.012

30. Beaton L., Bergman A., Nichol A., Aparicio M., Wong G., Gondara L. Cardiac death after breast radiotherapy and the QUANTEC cardiac guidelines. // Clin. Transl. Radiat Oncol. – 2019. – Vol. 13(19) – P. 39–45. – https://doi.org/10.1016/j.ctro.2019.08.001