АБАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ КЛИНИКАЛЫҚ ОРТАЛЫҒЫ ЖАҒДАЙЫНДА [¹⁸F]PSMA-1007 РАДИОСИНТЕЗІ ТЕХНОЛОГИЯСЫН БЕЙІМДЕУ ЖӘНЕ САПАНЫ БАҚЫЛАУ

Простат-спецификалықмембраналықантигенге(PSMA)бағытталғанлигандтарнегізіндегірадиофармацевтикалық препараттар позитронды-эмиссиялық томография (ПЭТ) әдісімен қуықасты безі обырын (ҚБО) диагностикалауда «алтын стандарт» ретінде танылған. Осы жұмыста Қазақстан Республикасында алғаш рет Абай облысы Семей қаласындағы Ядролық медицина және онкология орталығы базасында [¹⁸F]PSMA-1007 радиофармацевтикалық препаратыныңавтоматтандырылғанбірсатылысинтезтехнологиясынбейімдеужәнеоныңсапасынкешендібағалау нәтижелері ұсынылған. Зерттеу барысында тікелей нуклеофильді радиофторлау хаттамасы оңтайландырылып, радиохимиялық шығымның тұрақты деңгейіне (орташа 48%) қол жеткізілді, сонымен қатар синтез уақыты 35– 40 минутқа дейін қысқартылды. Сапаны бақылаудың толық циклі алынған препараттың Еуропалық фармакопея талаптарына толық сәйкес келетінін, оның ішінде радиохимиялық тазалығының (97–98%), стерильділігі мен апирогенділігін растады. Жобаның сәтті іске асырылуы отандық ядролық медицинаны дамытудың стратегиялық кезеңі болып табылады. [¹⁸F]PSMA-1007 препаратының расталған тұрақтылық және сапа көрсеткіштері елдегі болашақ циклотрондық кешендерде жоғары технологиялық өндірісті кеңейтуге арналған ғылыми-әдістемелік негіз қалыптастырады. Аталған радиофармацевтикалық препаратты клиникалық практикаға енгізу Қазақстанда ҚБО-ны сатылау мен рецидивтерді анықтау дәлдігін халықаралық стандарттарға сәйкес айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді.

1. Global Cancer Observatory: Cancer Today (GLOBOCAN 2022). — Lyon : International Agency for Research on Cancer, 2024. URL: https://gco.iarc.who.int/today

2. Albers P., Franiel T., Kötter T., Kristiansen G., Herrmann K., Wiegel T.. The Early Detection, Diagnostic Evaluation, and Local Treatment of Prostate Cancer: A Paradigm Shift. // Dtsch Arztebl Int. – 2025. – Vol.122, No. 15 – P. 420- 426. - doi: 10.3238/arztebl.m2025.0099

3. Mottet N., van den Bergh R.C.N., Briers E., Van den Broeck T., Cumberbatch M.G., De Santis M. et al. EauEanm-Estro-Esur-Siog guidelines on prostate cancer – 2020 update. Part 1: Screening, diagnosis, and local treatment with curative intent // Eur Urol. – 2021. – Vol. 79, No. 2. – P. 243–262. – doi:10.1016/j.eururo.2020.09.042

4. Tan Y., Fang Z., Tang Y., Liu K., Zhao H. Clinical advancement of precision theranostics in prostate cancer // Front Oncol. – 2023. – Vol. 13. – doi: 10.3389/fonc.2023.1072510

5. Lau J., Rousseau E., Kwon D., Lin K.S., Benard F., Chen X. Insight into the development of PET radiopharmaceuticals for oncology // Cancers (Basel). – 2020. – Vol. 12, No. 5. – P. 1312. – doi: 10.3390/cancers120513126.

6. Oprea-Lager D., MacLennan S., Bjartell A., Briganti A., Burger I., de Jong I. et al. European Association of Nuclear Medicine Focus 5: consensus on molecular imaging and theranostics in prostate cancer // Eur Urol. – 2024. – Vol. 85. – P. 49–60. – doi: 10.1016/j.eururo.2023.09.003

7. Capasso G., Stefanucci A., Tolomeo A. A systematic review on the current status of PSMA-targeted imaging and radioligand therapy // Eur J Med Chem. – 2024. – Vol. 263. – P. 115966. – doi: 10.1016/j.ejmech.2023.115966

8. Armany D., Vo L., Self D., Baskaranathan S., Hossack T., Bariol S. et al. The role of 18F-PSMA-1007 PET/CT in the staging and detection of recurrence of prostate cancer: a scoping review // Cancers (Basel). – 2025. – Vol. 17, No. 6. – P. 1049. – doi: 10.3390/cancers17061049

9. Hong J.J., Liu B.L., Wang Z.Q., Tang K., Ji X.W., Yin W.W., Lin J., Zheng X.W. The value of 18F-PSMA-1007 PET/CT in identifying non-metastatic high-risk prostate cancer // EJNMMI Res. – 2020. – Vol. 10, No. 1. – P. 138. – doi: 10.1186/s13550-020-00730-1

10. Kim S.B., Song I.H., Kim S.Y., Ko H.Y., Kil H.S., Chi D.Y. et al. Preclinical evaluation of a companion diagnostic radiopharmaceutical [18F]PSMA-1007 in a subcutaneous prostate cancer xenograft mouse model // Mol Pharm. – 2022. – Vol. 20, No. 2. – P. 1050–1060. – doi: 10.1021/acs.molpharmaceut.2c00788

11. Abdel-Wahab M., Giammarile F., Carrara M., Paez D., Hricak H., Ayati H. et al. Radiotherapy and theranostics: a Lancet Oncology Commission // Lancet Oncol. – 2024. – Vol. 25, Suppl. 2. – doi: 10.1016/S1470-2045(24)00407-8

12. Production and quality control of fluorine-18 labelled radiopharmaceuticals. – Vienna: International Atomic Energy Agency, 2021. – (IAEA TECDOC No. 1968).

13. Quality control in the production of radiopharmaceuticals. – Vienna: International Atomic Energy Agency, 2018. – (IAEA TECDOC No. 1856).

14. Oliveira A.P., Castro A.C.F., Costa C.L.S. et al. Development and validation of methods to evaluate the chemical purity, radiochemical purity, and residual solvents of the automated synthesis of [18F]PSMA-1007 // Microchem J. – 2025. – Vol. 213. – P. 113874. – doi: 10.1016/j.microc.2025.113874

15. European Pharmacopoeia. PSMA-1007 (18F) Injection (Monograph No. 07/2021:3116). – 10th ed. – Strasbourg: EDQM, 2020. – URL: https://www.edqm.eu