АЗ ҚУАТТЫ ЦИКЛОТРОНДА «ФТОРДЕЗОКСИГЛЮКОЗА ¹⁸F » РАДИОФАРМАЦЕВТИКАЛЫҚ ДӘРІЛІК ПРЕПАРАТЫН ӨНДІРУДІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ: ТӘЖІРИБЕ ЖӘНЕ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Жұмыста радиофармацевтикалық дәрілік препарат 2-[¹⁸F]фтор-2-дезокси-D-глюкозаның (¹⁸F-ФДГ) дәріханалық және өнеркәсіптік өндірісі салыстырмалы түрде талданды. Инфрақұрылым, синтездің технологиялық үдерісі, тазарту және құю жүйелері, сондай-ақ сапаны бақылау көрсеткіштері, оның ішінде радионуклидтік және радиохимиялық тазалық, қалған еріткіштердің мөлшері, бактериалды эндотоксиндер деңгейі, pH және стерильдік мәселелері қарастырылды. Ықшам циклотрондық кешен мен кассеталық синтез модульдеріне негізделген шағын көлемді дәріханалық өндіріс кеңейтілген талдамалық инфрақұрылымы бар жоғары энергиялы циклотронда жүзеге асырылатын орталықтандырылған өнеркәсіптік өндіріспен салыстырғанда препараттың сапасын қамтамасыз ету тұрғысынан салыстырмалы деңгей көрсететіні дәлелденді. Дәріханалық модель «сұранысқа сәйкес доза» қағидатын іске асыруға мүмкіндік береді, бұл радиобелсенділіктің жоғалуын азайтып, нақты бір орталықтың пациенттерін икемді түрде қамтамасыз етуге жағдай жасайды. Өнеркәсіптік модель, өз кезегінде, жоғары өнімділікті және ПЭТ-орталықтар желісін орталықтандырылған түрде қамтамасыз етуді жүзеге асырады. Нәтижелер ¹⁸F-ФДГ үшін сапа мен қауіпсіздіктің жоғары стандарттарын екі ұйымдастыру үлгісі де қолдай алатынын, ал қолайлы өндіріс схемасын таңдау орталықтың ауқымына, пациенттер ағынына және өңірдің логистикалық ерекшеліктеріне байланысты екенін көрсетеді.

1. Малыгин Д.С., Хайретдинов А.Х., Шевяков И.С. Развитие ядерной медицины в XXI веке // Ядерные технологии: от исследований к внедрению. – 2021. – С. 123-124.

2. Бекман И. Н. Радиационная и ядерная медицина: физические и химические аспекты // Радиохимия. – 2012. – Т. 7. – С. 400.

3. Кодина Г.Е., Власова О.П., Тищенко В.К., Дороватовский С.А., Рыжикова Т.П., Иванов С.А., Шегай П.В., Каприн А.Д., Трапкова А.А. Регуляторные требования к аптечному изготовлению радиофармацевтических лекарственных препаратов // Регуляторные исследования и экспертиза лекарственных средств. – 2025. – Т. 15, № 4. – С. 404–420. https://doi.org/10.30895/1991-2919-2025-15-4-404-420.

4. Гурин А.Н., Чакрова Е.Т., Медведева З.В., Солонинкина С.Г. Перспективы развития ядерной медицины в Республике Казахстан: реакторные изотопы редкоземельных элементов для терапии // Вестник НЯЦ РК. – 2022. – № 2. – С. 46-52. https://doi. org/10.52676/1729-7885-2022-2-46-52

5. Чернов В.И., Медведева А.А., Синилкин И.Г., Зельчан Р.В., Брагина О.Д., Чойнзонов Е.Л. Ядерная медицина в диагностике и адресной терапии злокачественных новообразований // Бюллетень сибирской медицины. – 2018. – Т. 17, № 1. – С. 220-231. https://doi. org/10.20538/1682-0363-2018-1-220-231

6. Yang H., Bai J., Li X., et al. Clinical Application of Positron Emission Tomography/Magnetic Resonance Imaging in Pelvic Malignant Tumors // iRADIOLOGY. – 2025. – Vol. 3, No. 6. – P. 421–433. https://doi.org/10.1002/ird3.70033

7. Nanni C., Farolfi A., Castellucci P., Fanti S. Total Body Positron Emission Tomography/Computed Tomography: Current Status in Oncology // Seminars in Nuclear Medicine. – 2025. – Vol. 55, No. 1. – P. 31-40. doi: 10.1053/j.semnuclmed.2024.10.006

8. Долгушин М. Б., Стилиди И. С. ПЭТ/КТ в практической онкологии. – М.: Издательский дом Видар, 2021. – 552 с.

9. Periodictable.com. Isotopes of Gadolinium (Gd) [Internet]. – Режим доступа: https://periodictable.com/Isotopes/064.158/index.full.prod.html

10. Ремизов П. Д., и др. Современные медицинские радионуклиды для иммуно-ПЭТ // Медицинская радиология и радиационная безопасность. – 2022. – Т. 67, № 3. – С. 67-74. DOI: 10.33266/1024-6177-2022-673-67-74

11. Климанов В. А. Радионуклидная диагностика: физические принципы и технологии. – М.: Интеллект, 2013. – 332 с.

12. International Atomic Energy Agency. Cyclotron Produced Radionuclides: Principles and Practice. – Vienna: IAEA, 2008. – 465 p.

13. Коченгин А. Е. Оборудование для синтеза радиофармпрепаратов // Вестник Совета молодых ученых и специалистов Челябинской области. – 2018. – Т. 2, № 1. – С. 64-65.

14. Государственная фармакопея Республики Казахстан. – Алматы: Жибек жолы, 2008. – Т. 1. – 592 с.

15. Государственная фармакопея Республики Казахстан. – Алматы: Жибек жолы, 2009. – Т. 2. – 804 с.

16. International Atomic Energy Agency. Cyclotron Produced Radionuclides: Guidance on Facility Design and Production of [18F]FDG. – Vienna: IAEA, 2012.

17. Gillings N., Hjelstuen O., Ballinger J., Behe M., Decristoforo C., Elsinga P., Ferrari V., Peitl P. K., Koziorowski J., Laverman P., Mindt T. L., Neels O., Ocak M., Patt M., Todde S. Guideline on Current Good Radiopharmacy Practice (cGRPP) for the Small-Scale Preparation of Radiopharmaceuticals // EJNMMI Radiopharmacy and Chemistry. – 2021. – Vol. 6, No. 1. – P. 8. doi: 10.1186/s41181-021-00123-2