БН-350 РЕАКТОР ҚОНДЫРҒЫСЫНЫҢ ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ЯДРОЛЫҚ ОТЫНЫМЕН ОДАН ӘРІ ЖҰМЫС ІСТЕУ НҰСҚАЛАРЫН ТАЛДАУ

Мақалада 1973-1999 жылдар аралығында пайдаланылған БН-350 реактор қондырғысының пайдаланылған ядролық отынымен (ПЯО) одан әрі жұмыс істеу нұсқаларына талдау жасалды. Қалыптасқан әлемдік тәжірибе, халықаралық ұйымдардың ұсынымдары мен ұлттық заңнама талаптары, сондай-ақ бүгінгі күні қолжетімді технологиялар негізінде ұзақ уақыт сақтауды, қайта өңдеуді және тікелей көмуді қоса алып, БН-350 реактор қондырғысының ПЯО-мен жұмыс істеудің ықтимал сценарийі қаралды. Мақала ұзақ мерзімді қауіпсіздікті қамтамасыз етуді ескере отырып, Қазақстан Республикасында ПЯО-мен жұмыс істеудің әрі қарайғы стратегиясын әзірлеу үшін ұсынымдар қалыптастыруға бағытталған.

1. IAEA. Fundamental Safety Principles. (Safety Fundamentals Series; No. SF-1) – Vienna : IAEA, 2006..

2. IAEA. Predisposal Management of Radioactive Waste. (Safety Standards Series; No. GSR Part 5). – Vienna : IAEA, 2009.

3. IAEA. Storage of Spent Nuclear Fuel. (Safety Standards Series; No. SSG-15 (Rev.1)) – Vienna : IAEA, 2020.

4. IAEA. The Joint Convention on the Safety of Spent Fuel Management and on the Safety of Radioactive Waste Management. – Vienna : IAEA, 1997.

5. Руководство по вариантам и системам хранения отработавшего топлива / МАГАТЭ. – Вена : МАГАТЭ, 2025.

6. Обзор ядерных технологий / МАГАТЭ. – Вена : МАГАТЭ, 2025.

7. CNNC Overseas. – URL: https://en.cnnc.com.cn/ru/2022-07/22/c_791592.htm (дата обращения: 12.01.2026).

8. Ed W.W. Science and Technology of Tributyl Phosphate / W.W. Ed, J.D. // CRC Press. – Florida : CRC Press, 1990. – Vol. 3, No. 2. – P. 11.

9. Birkett J., Carrott M.J., Fox O.D. [et al.]. Recent developments in the Purex process for nuclear fuel reprocessing: Complexant based stripping for uranium/plutonium separation // Chimia. – 2005. – Vol. 59, No. 12. – P. 898.

10. Choice of method – evaluation of strategies and systems for disposal of spent nuclear fuel / Svensk Kärnbränslehantering AB. – October 2010. – (SKB P-10-47). – ISSN 1651-4416.

11. Балихин А.В. О состоянии и перспективах развития методов переработки отработавшего ядерного топлива. Обзор // Комплексное использование минерального сырья. – 2018. – № 1.

12. Финляндия запустит хранилище ядерного топлива в 2026 году.

13. Zagar T. Разработка концепции многонационального хранилища: изучение альтернативных подходов к финансированию многонационального хранилища =

14. The La Hague reprocessing plant: expansion and continued operation until at least 2100. – Gesellschaft für Anlagenund Reaktorsicherheit (GRS) mbH. – URL: https://www.grs.de/en/news/la-hague-reprocessing-plant-expansion-and-continued-operation-until-least-2100 (дата обращения: 12.01.2026).

15. OECD Nuclear Energy Agency. The Economics of the Back End of the Nuclear Fuel Cycle. Nuclear Development, – Paris : OECD Publishing, 2014. – URL: https://doi.org/10.1787/9789264208520-en (дата обращения: 12.01.2026).

16. Bunn M. [et al.]. The Economics of Reprocessing vs Direct Disposal of Spent Nuclear Fuel. – Cambridge, MA : Project on Managing the Atom, Harvard University, 2003. – URL: https://www.belfercenter.org/publication/economics-reprocessing-vs-direct-disposal-spent-nuclear-fuel (дата обращения: 12.01.2026).

17. Производство МОКС-топлива во Франции в 2024 году осталось на уровне 2023 года. – 2025.

18. Финляндия построит самое дорогостоящее хранилище для отработанного ядерного топлива. – 2025.

19. Пестов Е.Ю., Тореев В.Ю., Великанов А.Е. [и др.]. Развитие геолого-геофизических методов изучения и оценки кристаллических горных пород СИП для экологически безопасной изоляции РАО : отчет о НИР (окончательный по теме 04.02.H за 2009-2011 гг.) / ДГП ИГИ НЯЦ РК. – Курчатов, 2011. – 81 с. – (№ ГР 0109РК00472 ; Инв. № 0211РК00528). – Фонды НЦ НТИ.

20. Пестов Е.Ю., Бахтин Л.В., Русинова Л.А. [и др.]. Развитие геолого-геофизических методов изучения и оценки кристаллических горных пород СИП для экологически безопасной изоляции РАО : промежуточный отчет по теме 04.02.Н за 2012 г. / РГП ИГИ АРКАЭ. – Курчатов, 2013. – 74 с. – (№ ГР 0112РК00760 ; Инв. № 0213РК00351). – Фонды КазГосИНТИ.

21. Глубокие скважины: альтернатива для окончательного захоронения ОЯТ / Шведский Совет по ядерным отходам. – 2007. – (KASAM 2007).