СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНДАҒЫ ЖЭО-1 СУ ДАЙЫНДАУ КЕШЕНІНДЕГІ СУ ТАЗАРТУ САПАСЫН БАҒАЛАУ

Жылу энергетикалық қондырғылардың сенімді әрі тиімді жұмысы сапалы су дайындаусыз мүмкін емес. Бұл, әсіресе, лайлылығы жоғары, ілінген бөлшектер мен еріген газдар көп табиғи су көздерін пайдаланатын нысандар үшін өзекті. Осы мақалада Семей қаласындағы ЖЭО-1-де қолданылатын үш сатылы су дайындау жүйесі қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – суды тазартудың әр кезеңінің (механикалық сүзу, натрий-катиониттік жұмсарту және жылулық дегазация) тиімділігін бағалау. Зерттеу барысында тазарту сатыларының алдындағы және кейінгі су сапасы аспаптық әдіспен бағаланды, жабдықтарға визуалды тексеру жүргізілді, сондай-ақ пайдалану құжаттары талданды. Алынған нәтижелер тазартудың жоғары деңгейін көрсетті: антрацитті сүзгіштер лайлылықты 95%-дан астам төмендетеді, натрий-катионит сүзгілері қаттылықты 12 мг-экв/л-ден 0,05 мг-экв/л-ге дейін азайтады, ал деаэратор еріген оттек концентрациясын ≤ 0,05 мг/л-ге дейін төмендетеді. Технологиялық параметрлерді (сүзгі жүктемесі, регенерация режимі, шаю қарқындылығы) сақтау тазартудың тиімділігіне және жабдықтың ұзақ қызмет етуіне тікелей әсер ететіні көрсетілді. Зерттеу нәтижелері тазартылған судың бу қазандарының қоректік суына қойылатын нормативтік талаптарға сай келетінін көрсетті. Өлшеу нәтижелері негізінде су дайындау сызбасының әрбір тораптарының жұмысының тиімділігіне сандық бағалау жүргізілді. Бұл деректер ұқсас жылу энергетикалық нысандардағы су дайындау жүйелерін жобалау мен жаңғыртуда пайдаланылуы мүмкін және энергетикалық жабдықтар мен су-химиялық режимдерді пайдалануда инженерлік құзыреттіліктерді қалыптастыруда практикалық мәнге ие.

1. Chichirova N., Filimonova A., Vlasov S., Babikov O. Biological pollution of technological equipment and the chemically desalting water treatment plant at a TPP (review) // Thermal Engineering. – 2023. – Vol. 70, No. 9. – P. 665–672. – DOI: 10.1134/S0040601523090021. – URL: https://link.springer.com/article/10.1134/S0040601523090021 (accessed: 09.06.2025).

2. Romanova L.N. The current status of water treatment systems // International Research Journal. – 2023. – No. 2 (128). – URL: https://research-journal.org/en/archive/2-128-2023-february/10.23670/IRJ.2023.128.49 (accessed: 15.06.2025). – DOI: 10.23670/IRJ.2023.128.49.

3. Su Z., Ma H., Ding X. Research on key technologies for optimization of water systems and efficient utilization of regenerated water in thermal power plants // Academic Journal of Science and Technology. – 2024. – Vol. 9. – P. 111–116. – DOI: 10.54097/rva23p06. – URL: https://doi.org/10.54097/rva23p06 (accessed: 15.06.2025).

4. Stănciulescu D., Zaharia C. Process water treatment in a thermal power plant: characteristics and its sediment/sludge disposal // Environmental Engineering and Management Journal. – 2020. – Vol. 19, No. 2. – P. 255–267. – DOI: 10.30638/eemj.2020.024 (accessed: 23.06.2025).

5. Galligan J. Advanced water treatment solutions for thermopower plants // Fluence Technical Review. – 2025. – URL: https://www.fluencecorp.com/advanced-water-treatment-solutions-for-thermopower-plants/ (accessed: 25.06.2025).

6. Fajri A. A., Rahmatullah T. A., Septano G. D., Nasaruddin. Analysis of Hardness Level in Enim River for Demineralization Water Process in Thermal Power Plant Tanjung Enim. Jurnal Informasi dan Teknologi. 2025, pp. 67–75. DOI: 10.60083/jidt.vi0.632.

7. Zaharia C., Stanciulescu D. Process water treatment in a thermal power plant: characteristics and sediment/sludge disposal. Environmental Engineering and Management Journal. 2020, Vol. 19, No. 2, pp. 255–267. DOI: 10.30638/eemj.2020.024.

8. Tsubakizaki S., Wada T., Tokumoto T., Ichihara T., Kido H., Takahashi S. Water Quality Control Technology for Thermal Power Plants (Current Situation and Future Prospects). Mitsubishi Heavy Industries Technical Review. 2013, Vol. 50, No. 3. Available at: https://www.mhi.co.jp/technology/review/pdf/e503/e503022.pdf

9. ST RK ISO 7027–2007. Water quality. Determination of turbidity. – Astana: Committee for Technical Regulation and Metrology, 2007. – 11 p.

10. ST RK 3865–2023. Industrial waters of thermal power plants. Determination of suspended solids by gravimetric method. – Astana: Committee for Technical Regulation and Metrology, 2023. – 9 p.

11. GOST 31954–2012. Drinking water. Methods for determination of hardness (ISO 6059:1984, NEQ; ISO 7980:1986, NEQ). – Moscow: Standartinform, 2018. – 20 p.

12. ST RK 2518–2014. Water quality. Methods for determination of dissolved oxygen. – Astana: Committee for Technical Regulation and Metrology, 2014. – 14 p.

13. GOST 23268.5–78. Water. Methods for determination of dissolved carbon dioxide. – Moscow: Standards Publishing, 1978. – 7 p.

14. Zhao Y., Wang R., Liu X., Ma H. Study on the performance of mechanical filtration for removal of suspended solids in industrial water treatment // Journal of Water Process Engineering. – 2022. – Vol. 45. – Article 102483. – DOI: 10.1016/j.jwpe.2021.102483 (accessed: 29.06.2025).

15. Brocx R., Kusic H., Spanjers H. Performance of strong acid cation-exchange filters in multi-stage water-treatment systems: removal of hardness and suspended solids // Journal of Water Process Engineering. – 2021. – Vol. 40. – Article 102123. – DOI: 10.1016/j.jwpe.2021.102123 (accessed: 01.07.2025).

16. Powell H., Smith J. Role of strong acid cation exchange in multi-stage water treatment at thermal power plants // Water Science & Technology. – 2022. – Vol. 86, No. 3. – P. 587–597. – DOI: 10.2166/wst.2022.123 (accessed: 05.07.2025).

17. ST RK 2248–2012. Quality standards for feedwater and steam. – Astana: Committee for Technical Regulation and Metrology, 2012. – 28 p.

18. Chen C., Johnson P. Deaerators in industrial steam systems // U.S. Department of Energy. Improving Steam System Performance. – 2025. – (online publication). – URL: https://www.energy.gov/eere/amo/articles/deaerators-industrial-steam-systems (accessed: 10.07.2025).

19. Leduhovsky G.V. An analysis of carbonic acid removal in an atmospheric deaerator // Thermal Engineering. – 2020. – Vol. 67. – P. 320–323. – DOI: 10.1134/S004060152005002X (accessed: 13.07.2025).

20. Sharapov V.I. The vapor of thermal deaerators as a factor of their energy efficiency // Power Technology and Engineering. – 2020. – Vol. 54. – P. 96–100. – DOI: 10.1007/s10749-020-01174-2 (accessed: 13.07.2025).