АЭС ҚАЛЫПТЫ ЖҰМЫС ІСТЕУІ КЕЗІНДЕ АТМОСФЕРАЛЫҚ ШЫҒАРЫНДЫЛАРДАН ХАЛЫҚҚА ТҮСЕТІН ДОЗАЛЫҚ ЖҮКТЕМЕНІ ТЕОРИЯЛЫҚ БАҒАЛАУ

Бұл жұмыста АЭС жұмысының бірінші жылында және қалыпты жағдайда 30 жыл пайдаланылғаннан кейін атмосфералық шығарындыларынан халыққа түсетін дозалық жүктемені теориялық бағалау нәтижелері ұсынылған. Дозалық жүктемелер адам ағзасының келесі сәулелену жолдарын ескере отырып бағаланады: радионуклидтердің ингаляциялық түсуінен ішкі сәулелену, бұлттан сыртқы сәулелену, жергілікті жердің ластануынан сыртқы сәулелену және азық-түлікті тұтынудан ішкі сәулелену. АЭС-ті қалыпты жағдайда пайдалану кезінде атмосфераға радиоактивті газдар мен аэрозольдардың шығарылуынан қалыптасатын халыққа рұқсат етілген дозалық жүктеме (10 мкЗв/жыл) квотасынан аспайтыны есептеу арқылы анықталды. Халыққа түсетін жиынтық дозалық жүктемеге негізгі үлесті радиоактивті бұлттан сыртқы фотондық сәулелену қосады. Атмосфералық шығарындылар нәтижесінде қалыптасатын барлық сәулелену жолдары бойынша жиынтық доза қоршаған орта объектілерінде ұзақ өмір сүретін радионуклидтердің жинақталуы есебінен уақыт өткен сайын ұлғаяды, осыған байланысты АЭС қалыпты жағдайда 30 жыл жұмыс істегеннен кейін ⁶⁰Со және ⁹⁰Sr радионуклидтерінің жиынтық дозасы бір математикалық мәртеге ұлғаяды.

1. Концепции развития топливно-энергетического комплекса Республики Казахстан на 2023 – 2029 годы. Постановление Правительства Республики Казахстан от 28 июня 2014 года № 724.

2. Часто задаваемые вопросы про АЭС/ https://www.gov.kz/situations/723/1481?lang=ru.

3. Постановление правительства Республики Казахстан «О районе строительства ядерной установки «Атомная электрическая станция»» от 30 декабря 2024 года №1137.

4. Стожаров, А. Н. Радиационно-гигиеническая оценка нормированных выбросов в атмосферу атомными электростанциями с водо-водяными энергетическими реакторами / А. Н. Стожаров // Медицинский журнал. - 2017. - № 1. - С. 119-123.

5. Карпенко Е.И., Спиридонов С.И., Куртмулаева В.Э. Долгосрочный прогноз дозовых нагрузок на население при штатных атмосферных выбросах Ленинградской АЭС-2 с помощью программного средства CROM // Радиация и риск (Бюллетень Национального радиационно-эпидемиологического регистра). 2018. Т. 27. № 2. С. 20-27.

6. Новости Казахстана и мира на сегодня/ https://www.zakon.kz/stati/6448186-glavnye-voprosy-ob-aes-v-kazakhstane-kto-kak-i-v-kakie-sroki-mozhet-ee-postroit.html.

7. М. К. Мукушева, С. И. Спиридонов, Р. А. Микаилова, А. В. Топорова. Сравнительный анализ программных средств для прогнозирования радиоэкологических последствий штатных и аварийных выбросов АЭС для населения// Вестник НЯЦ РК. Выпуск 1, март 2024. С. 89-95.

8. Ленинградская АЭС-2 энергоблоки № 1 и № 2. Материалы обоснования лицензии на эксплуатацию энергоблока № 2 Ленинградской АЭС-2. Книга 1// ОАО «Концерн Росэнергоатом», 2015 - 155 стр. - С. 23.

9. Статистика уровня жизни. Потребление продуктов питания в домашних хозяйствах Республики Казахстан/ https://stat.gov.kz/.

10. «Гигиенические нормативы к обеспечению радиационной безопасности» (утверждены приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 2 августа 2022 года № ҚР ДСМ-71).

11. Санитарные правила «Санитарно-эпидемиологические требования к обеспечению радиационной безопасности» (утверждены приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 15 декабря 2020 года № ҚР ДСМ-275/2020, с изменениями и дополнениями по состоянию на 22.04.2023 г.).