ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ «ЭНЕРГЕТИКА» БАҒЫТЫ БОЙЫНША ФОРСАЙТ ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ: ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТӘЖІРИБЕ ЖӘНЕ ҰЛТТЫҚ ПЕРСПЕКТИВАЛАР

Мақалада энергетика саласындағы форсайт-зерттеулердің рөлі, әсіресе Қазақстанға баса назар аудара отырып қарастырылады. Энергетика экономикалық өсудің, технологиялық жаңғыртудың және экологиялық тұрақтылықтың негізгі факторы ретінде айқындалады. Қазақстандағы энергетика секторының екіжақты рөлі атап өтіледі: бір жағынан, ол ұлттық экономиканың және экспорттың тірегі болса, екінші жағынан – тозған инфрақұрылыммен, жоғары энергия сыйымдылығымен және қазбалы отынға тәуелділікпен байланысты тәуекелдердің көзі болып табылады. Зерттеу әдістемесіне халықаралық үрдістерді талдау, сараптамалық сауалнамалар мен ғалымдар және саланың өкілдерімен жүргізілген тереңдетілген сұхбаттар кірді. Алынған нәтижелер төмен көміртекті және цифрлық энергетикаға жаһандық көшуге сәйкес келетін ғылыми зерттеулер мен технологиялардың басым бағыттарын айқындауға мүмкіндік берді. Зерттеу қорытындылары ұлттық инновациялық саясатты қалыптастыру және Қазақстанның ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін пайдаланылуы мүмкін.

1. The Global Innovation Index [Электронный ресурс]. http://gtmarket.ru/ratings/global-innovation-index/info [Дата обращения 10.09.2024]

2. The Knowledge Economy Index [Электронный ресурс]. http://gtmarket.ru/ratings/knowledge-economy-index/knowledge-economy-index-info [Дата обращения 10.09.2024]

3. Бушуев В.В. Место структурного прогнозирования в исследованиях энергетики будущего // VII Мелентьевские чтения «Прогнозирование развития мировой и российской энергетики: подходы, проблемы, решения», Москва, 2013.

4. Кононов Ю.Д. Пути повышения обоснованности долгосрочных прогнозов развития ТЭК / Ю.Д. Кононов – Новосибирск: Наука, 2015. – 147 с.

5. Бассей М. Концептуальные основы и эффекты Форсайт-исследований: классификация и практическое применение / М. Бассей // Форсайт. – 2013. – № 3. – С. 64–73.

6. Вечкинзова Е.А. Перспективы развития ИТ-сектора Казахстана: взгляд форсайта// Друкеровский вестник. – 2021. – № 4 – С. 219–231.

7. Hajizadeh, D. Valliere Entrepreneurial foresight: discovery of future opportunities // Futures. – 2022. – No. 135, Article 102876. https://doi.org/10.1016/j.futures.2021.102876

8. Petrenko, Y., Denisov, I., Metsik, O. Foresight Management of National Oil and Gas Industry Development // Energies. – 2022, – No. 15(2). – P. 491. https://doi.org/10.3390/en15020491

9. Афанасьева М.В. Методологические основы и перспективы развития прогнозирования и форсайта как основы структурных исследований в энергетике// Драйверы энергетики: инновации и передовые технологии. – 2014. – Вып. 6. – С. 22–31.

10. Ahamer G. Applying Global Databases to Foresight for Energy and Land Use: The GCDB Method // Foresight and STI Governance. – 2018. – Vol. 12, No. 4. – P. 46–61. https://doi.org/10.17323/2500-2597.2018.4.46.61

11. Концепция развития электроэнергетической отрасли Республики Казахстан на 2023–2029 годы. Утверждена постановлением Правительства Республики Казахстан от 28 марта 2023 года № 263.

12. Системные исследования в энергетике: энергетический переход / Под ред. Н.И. Воропая и А.А. Макарова. – ИСЭМ СО РАН, 2021. – 594 с.

13. Энергетический переход в Казахстане – назад в устойчивое будущее // PwC Kazakhstan. Аналитический обзор. – 2022. – 66 с.

14. Национальный энергетический доклад. Kazenergy. – 2023 г. – 280 с.

15. Бушуев В.В. Развитие электроэнергетики: стратегический и постстратегический форсайт // Энергетическая политика. – 2017. – № 6. – С. 3–15.

16. Bakranova Dina, Serikkanov Abay, Dzhumadildaev Askar, Orazaliyev Kanat. Studying the approaches of European countries in foresight studies of the development of science and green technologies for adopting their experience in the context of Kazakhstan // NNC RK Bulletin. – 2024. – No. 1. – P. 4–12. https://doi.org/10.52676/1729-7885-2024-1-4-12

17. Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан [Электронный ресурс] – https://stat.gov.kz/ru/ [Дата обращения 10.09.2024]

18. Национальный доклад по науке. – Астана–Алматы. – 2023. – 266 с.

19. Возобновляемая энергетика в России и мире. Краткий обзор // Российское энергетическое агентство. – 2022. – 104 с. https://rosenergo.gov.ru

20. Clean Energy Technology Observatory: Carbon Capture, Utilisation and Storage in the European Union - 2024 Status Report on Technology Development, Trends, Value Chains and Markets. https://doi.org/10.2760/0287566

21. Иванова И.А., Клыпин А.В. Китай превращает патенты в двигатель экономики // Институт статистических исследований и экономики знаний НИУ ВШЭ. – 2025. Доступно по ссылке: https://issek.hse.ru/news/1048065732.html

22. China ranks first globally in number of invention patent applications in 2023, says World Intellectual Property Organization // Global Times. – 2024. Доступно по ссылке: https://www.globaltimes.cn/page/202411/1322624.shtml

23. 2024 U.S. Patent Roundup: USPTO Grants and Filings // Parola Analytics. – 2024. Доступно по ссылке: https://parolaanalytics.com/?lr=2024-us-patent-roundup-uspto-grants-and-filings