Іздеу параметрлерін таңдаңыз


Алтайдың литосферасында қысқапериодты S-толқындар жұтылу өрісінің біртекті есеместіктері және олардың сейсмикалылықпен байланысы

Авторы: Копничев Юрий Федорович, Кунакова Ольга Константиновна, Соколова Инна Николаевна

Ключевые слова: сейсмичность, землетрясение, литосфера

PDF жүктеу

Алтай мен Монголия және Онтүстік Сібірдің жанасқан аумақтарының литосферасында қысқапериодты S-толқындар жұтылу өрісін карталауы жүргізілген. Sn және Pn толқындардың максималь амплитудаларының
қатынасын талдауында негізделген әдісі қолданылған. Мақаншы және Ұлан-Батор станцияларымен ~300–1900 км. қашықтықтарында алынған 500 жерсілкінулердің жазбалары өңделген. Тұтасында, ауданның батыс жағында көлденең толқындардың жұтылуы шығыстағымен салыстырғанда едәуір жоғары болуы көрсетілген. Ауданның батыс жағында мантияның жоғарында қатты жұтылудың V-тәрізді жолағы көрсетілген, оған Зайсандағы 1990 жылғы (М=6.9) және Шудағы 2003 жылғы (М=7.3) жерсілкінулердің ошақтары тұсталады. Сонымен қатар, 1970 жылға дейін болған М≥7.0 қатты жерсілкінулердің ошақ зоналарына көлденең толқындар шамалы жұтылуы үйлесіп келеді. Алтай ауданында, Орта Азияның басқа аудандарындағыдай, қатты жерсілкінулер алдында литосферада флюидтердің жоғары мөлшері бар зоналар қалыптастырылу туралы қорытындысы жасалған. Қатты сейсмикалық оқиғалардан кейін флюидтер бір неше десте жылдар ағымында мантияның жоғары жағынан жер қыртысына көтеріледі, бұл, Sn толқындар жұтылуын төмендетуіне келтіреді.

Солтүстік Курилдер және Камчатка аудандарында сейсмикалылықтың жаңа сақиналы құрылымдары

Авторы: Копничев Юрий Федорович, Соколова Инна Николаевна

Ключевые слова: сейсмичность, землетрясение

PDF жүктеу

Солтүстік Курилдер мен Камчатканың үш аймақтарында сейсмикалылықтың кеңістік-уақыттық сипаттамалары қарастырылуда. Бұрын бұл аймақтарда, тереңдіктің екі ауқымында – 0–33 және 34–70 км., 1973 ж. 01.01 – 2009 ж. 01.01 кезеңінде қалыптастырылған сейсмикалылықтың сақиналы құрылымдары айқындалған. Соңғы 4.5 жыл ішінде сейсмикалылықтың кейбір құрылымдары, бірінші кезегінде N 52° және 53° арасындағы аймағында, едәуір өзгерілгені көрсетілген. Тәрізді өзгерістер кейбір қатты және өте қатты жерсілкінулер алдында субдукцияның басқа зоналарында байқалған. Бұл, қарастырылудағы аймақтарда, қатты жерсілкінулер дайындалуда болуын жорамалдауына негізін береді.

Онтүстік Азиядағы екі қатты жерсілкінулердің ошақ зоналарында S-толқындар жұтылу өрісінің сипаттамалары және олардың сейсмикалылықпен байланысы

Авторы: Копничев Юрий Федорович, Соколова Инна Николаевна

Ключевые слова: сейсмичность, землетрясение, литосфера, афтершок

PDF жүктеу
Онтүстік Азиядағы (Кашмир, 2005 ж. 01-08-і, Mw=7.6 және Бхудж, 2001 ж. 01.26-сы, Mw=7.7) екі қатты жерсілкінулердің ошақ зоналарында қысқапериодты толқындар жұтылу өрістері мен сейсмикалылықтардың сипаттамалары зерттеледі. AAK (Кырғызстан) және NIL (Пакистан) станциялардың жазбалары бойынша Sn және Pn толқындардың амплитудаларының қатынасын талдауында негізделген әдісі қолданылған. Кашмирдің тақта арасындағы және Бхудждің тақта ішіндегі жерсілкінулердің ошақ зоналарында литосферада S-толқындар тиісті қатты және әлсіз жұтылуы көрсетілген. Қашмир жерсілкінуі алдында (Бхудж жерсілкінуі айырмашылығына) сейсмикалылықтың сақиналы құрылымы қалыптастырылған. Одан басқа, Кашмир жерсілкінуінен кейін, Бхудждағыдан кейін болғандарына қарағанда, М≥5.0 афтершоктар бір неше рет көп болғаны тіркелген. Жұтылу өрісі мен сеймикалылықтың үлкен вариациялары, зерттелудегі екі ошақ зоналардың литосферасында тереңдегі флюидтердің мөлшерінде үлкен айырмашылығына байланысты болуы жорамалдануда.

Кемин апатына 100 жыл: ошағы туралы жаңа деректері

Авторы: Мукамбаев Айдын Серикович, Михайлова Наталья Николаевна

Ключевые слова: землетрясение

PDF жүктеу
1911 жылғы Кемин апатты жерсілкінудің ошағы параметрлеріне қатысты жаңа деректері жтналып қорытылған, соның ішінде жаңалары. Қазақстан жерсілкінулері каталогтарында осы оқиғаның магнитудасы арттырылып жазылғаны анықталған. Глобаль және аймақтық каталогтарда эпиорталығы орналасуында айырмашылықтары айқындалған. Осы жерсілкінуді зерделеу нәтижелерін сейсмикалық аудандау және маңызды объетілерге сейсмикалық әсерлерін болжамдау жұмыстарында есепке алу тиіс.

Жерсілкінулер қауіпін бағалауында ХМЖ желісінің деректерін азаматтық және ғылыми қолдану

Авторы: Шанкер Д., Али С.М., Сингх М.

Ключевые слова: землетрясение, ДВЗЯИ, система мониторинга

PDF жүктеу
Төрт технологиясын – сейсмикалық, гидроакустикалық, инфрадыбыстық және радионуклидтік – қолданатын Халықаралық мониторингі жүйесі (ХМЖ) ЯСЖТШ күшіне енуін күтуде тестілік режимінде жұмыс істеп келеді, бірақта қазірде мониторингінің деректерін ғалымдар әлеуметті мақсатында пайдалануға мүмкін. Аталған бір технологиялардың – сейсмикалық – жерсілкінулердің қауіпін анықтауына және инженерлік сейсмологияға үлесі зор, білімді дамытатын және кеңейтетін болып табылады. Осы тұрғыда мақалада, соңғы жүз жылда қатты және өте қатты жерсілкінулер болған, Азия-Тынықмұхит белдеуі мен дөңгелек тынықмұхиттік белдеуінің сейсмикалық ең белсенді аймақтарының бірі болып табылатын, −14°о.е.–10°с.е. және 93°–141°ш.б. координаттарымен шектелетін, индонезиялық аумғы қарастырылады. Талдау үшін соңғы 19 жылдарының, 1999 ж. 13 маусымнан 2017 ж. 10 шілдеге дейін, Ядролық сынауларға жаппай тыйым салу туралы шартының ұйымымен, Вена, Австрия, орнатылған Халықаралық мониторингі жүйесінің (ХМЖ) жерсілкінулер туралы деректері алынған. Осы деректерді талдауы жерсілкінулер пайда болуы Гумбель функциясымен (І типіндегі экстремаль мәндері таралу) үйлесетінін және корреляцияның қанағаттандыратын дәрежесімен (0,96) мақсималь амплитудасымен деректерді талдауына жарамдылығын көрсеткен. Индонезиялық аймағы үшін жерсілкінудің қауіпі магнитуданың берілген мәндерінде қайталану және пайда болу ықтималдығы ретінде санды анықталған. Осы зерттеу ең ықтимал өте қатты жылсайынғы жерсілкінулер магнитудасы бойынша 6,0 жақын болуын көрсеткен. 50 жыл ауқымында болуы мүмкін өте қатты жерсілкінудің магнитудасы 6,8 ретінде бағаланады. Осы аймақта күтуге болатын басқа – орта және қатты – жерсілкінулері белгілі бір учаскелерде инженерлік ізденістерінде және белгілі бір аймақта инфрақұрылымды жобалау проблемасын шешуінде пайдалы болу мүмкін.

Жоңартау аумағының сейсмикалық тарихі мен қазіргі заманғы сейсмикалылығының жаңа егжей-тегжейлері

Авторы: Мукамбаев Айдын Серикович, Михайлова Наталья Николаевна, Аристова И.Л., Полешко Н.Н.

Ключевые слова: землетрясение, Джунгария

PDF жүктеу
Жоғартаудың сейсмикалық тарихі туралы жаңа деректері қөрсетілген. Қатты желсілкінулердің толықтырылған каталогтары Жоңғартауда геодинамикалық құрылыстар мен тектоникалық пайымдау үшін негізін қалаған. Өте қатты жерсілкінулердің айқындалған ошақтары жаңа буындағы сейсмикалық зоналау карталарын құрастыруында есепке алуына тиіс. 

Иран ауданындағы сейсмикалылықтың сақиналы құрылымдары: қатты жерсілкінулердің ықтимал дайындалуы

Авторы: Копничев Юрий Федорович, Соколова Инна Николаевна

Ключевые слова: сейсмичность, землетрясение, кольцевые структуры

PDF жүктеу
Сейсмикалылықтың бір қатар сипаттамалары қарастырылған, соның ішінде Иран ауданында қатты жерсілкінулер дайналумен байланыстылары. 2017 ж. 11.12-сіндегі Эзгелех жерсілкінуі (Mw=7,3) алдында 0– 33 км тереңдіктерінде сейсмикалылықтың сақиналы құрылымы қалыптастырылғаны анықталған. Иран аумағының көп жағында басым болатын қаусырма және қаусырма-ығыспа түріндегі механизмдерімен континент ішіндегі жерсілкінулер үшін магнитуданың табалдырық мәндері (Мп) мен эллипстердің үлкен өсінің ұзындықтары басты оқиғалардың магнитудаларынан Mw бұрын анықталған корреляциялық тәуелдіктері негізінде, сақиналы құрылым облысында дайындалуы мүмкін, қатты оқиғаның магнитудасын бағалауы жасалған: Mw=7,1±0,1 Эзгелех жерсілкіну зонасы үшін. Иранның онтүстік-батысы, солтүстігі мен шығысында, соның ішінде, жоқ дегенде ХХ ғасырдың басынан инструменталды және тарихи деректері бойынша қатты жерсілкінулер беймәлім облыстарында, қалыптастырылып жатқан ірі сақиналы құрылымдар айқындалған. Бұл құрылымдардың сипаттамалары бойынша айтылған облыстарына сәйкес магнитудасы Mw=7,2±0,3, Mw=7,1±0,2 және Mw=6,6±0,1 қатты жерсілкінулеріне болжам жасалады. Иранның онтүстік-батысында, оның ошағы «Бушер» АЭС жақын болуына байланысты, ықтимал дайындалудағы қатты сейсмикалық оқиға ерекше қауіпті болу мүмкін. Сейсмикалылықтың сақиналы құрылымдары қалыптастырылу себептері талқыланады.

Солтүстік Кавказ ауданындағы сақиналы құрылымдарды талдау: қатты жерсілкінулердің ықтимал дайындалуы

Авторы: Копничев Юрий Федорович, Соколова Инна Николаевна

Ключевые слова: сейсмичность, землетрясение

PDF жүктеу
Солтүстік Кавказдың 1964 ж. бастап сейсмикалылығының бір қатар сипаттамалары қарастырылған. 1991 ж. 05.29-ындағы Рачинск қатты жерсілкінуі (Mw=7,0) алдында 0–33 км. тереңдігінде сейсмикалылықтың сақиналы құрылымы қалыптастырылғаны анықталған. Солтүстік Кавказдағы қаусырма және қаусырма-ығыспа түріндегі механизмдерімен континент ішіндегі жерсілкінулер үшін магнитуданың табалдырық мәндері (Мп) мен эллипстердің үлкен өсінің ұзындықтары басты оқиғалардың магнитудаларынан Mw бұрын анықталған корреляциялық тәуелдіктері негізінде, сақиналы құрылым облысында дайындалуы мүмкін, қатты оқиғаның магнитудасын бағалауы жасалған. Рачинск жерсілкінуі белдемі үшін бұл мәні Mw=7,1±0,2, құрады, бұл осы оқиғаның нақты магнитудасына жеткілікті жақын. Үлкен Кавқаз шетінде және Шығыс Кавказ облысында, онда инструменталды және тарихи деректері бойынша қатты жерсілкінулер беймәлім, қалыптастырылып жатқан жаңа ірі сақиналы құрылымдар айқындалған. Ықтимал қатты жерсілкінулердің магнитудаларының мәндері бағаланған: Mw=7,0±0,2 и Mw=6,9±0,2, айтылған объектілерінде, сәйкесінде. Үлкен Кавказдың қиыр батысында дайындалып жатқан қатты жерсілкінуі, халықтың тығыздығынан және Краснодар, Нововроссийск, Сочи ж.б. ірі қалалар жақын болуынан, ерекше қауіпті болып білінеді. Сақиналы құрылымдар қалыптастырылуы, тереңдегі флюидтер жылыстауымен байланысқан, геологиялық жүйелердің өзіндігінен ұйымдастырылу процессінін салдары болуы болжануда. 

2016 жылғы қарашаның 25-інде болған магнитудасы М=6,4 жерсілінуі кезеңіндегі геомагниттік параметрлердің вариациялары

Авторы: Мукашева С.Н., Соколова О.И., Малимбаев А.М.

Ключевые слова: землетрясение, геомагнитные параметры

PDF жүктеу
Тәжікстан, Қытай және Қырғызстанның шекаралас аудандарында 2016 жылғы қарашаның 25-інде болған қатты жерсілкіну (М=6,4) кезеңіндегі және оның алдындағы геомагниттік параметрлер вариацияларының егжейтегжейлі талдауының нәтижелері көрсетілген. «Алма-ата» геомагниттік обсерваториясының деректері пайдаланылды (халықаралық коды АAA; географиялық координаттары [43,25ºN; 76,95ºE]; геомагниттік координаттары [34,3ºN, 152,7ºE]). Жерсілкінудің алдында геомагниттік өрістің компоненттің – X-, Y-, Zсекундттық мәндерінің вариацияларында шамамен 52–55 мин кезеңдік синусоидалық тербелістер пайда болатыны белгілі болды.

Шығыс Тянь-Шань мен Жоңғартаудың сейсмотектоникасы

Авторы: Мукамбаев Айдын Серикович, Абдрахматов К.Е., С. Grützner, G. Campbell, R.T. Walker, D. Mackenzie, J. Jackson, Аширов Б.М., Айтмырзаев Ж.С., Джанабилова С.О., Елдеева М.С.

Ключевые слова: сейсмичность, землетрясение, сейсмотектоника

PDF жүктеу
Солтүстік Тянь-Шаньнің шығыс жағы мен Жоңғартауда, кеш плейстоценде – голоценде жылжытылған қанаттарымен белсенді жарылымдардың созылымы, негізінде субендік ең жаңа құрылымдардын бағыттарынан өзгеше. Бұл жарылымдар солтүстік-батыс созылымдағы онжақты ығыспалы дизъюнктивтер болып келеді. Дәл осы жарылымдар зерттелген аумақта қазіргі кездегі сейсмикалық жағдайына жаупты болып келеді.